محمد جمیل علی در سال ١٨٩٩ در روستای ارگوش از توابع بخش شیروان مزن در شهرستان مرگه‌سور در استان اربیل متولد شد و متاهل بود. وی در ١ ژوئیه ١٩٦٩ درگذشت و در روستای اردویل به خاک سپرده شد.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٣٢ به انقلاب اول بارزان (١٩٣١-١٩٣٢) پیوست و در جنگ‌های آن شرکت کرد، در سال ١٩٤٣ به نیروی پیشمرگه انقلاب دوم بارزان (١٩٤٣-١٩٤٥) پیوست و در نبردها و حماسه‌های آن حضور داشت.
پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان، او از جمله پیشمرگانی بود که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از طریق خاکورک و دشت برازگر به خاک کردستان شمالی و از روستای خاکورک به روستای ارگوش و منطقه هرکی بازگشت.
پس از بازگشت، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با همرزمانش برگزار کرد و آن‌ها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی آزاد گذاشت، در آنجا تمامی همرزمان تصمیم به ادامه مسیر و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی گرفتند.
در ٢٢ مه ١٩٤٧، ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در نبرد گلوگاه قطور و نبرد پل ماکو شرکت نمود و پس از سختی‌ها و تلاش‌های بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد..
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر خوراک و پوشاک و تردد، همانند اسیر جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی در میان مناطق آق‌دام، لاچین، آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه لباس نظامی دریافت کردند و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در عین حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، به آن‌ها درس‌های یادگیری زبان کردی داده می‌شد..
پس از برخورد بد جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته شد که کمپ نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دسته‌ها و گروه‌ها با قطار در میان روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.
پس از تلاش‌های بسیار و ارسال نامه‌های متعدد توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از دردهای همرزمانش می‌گوید و او بی‌درنگ تصمیم به تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی می‌گیرد و در نهایت تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، بنابراین محمد جمیل علی در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود..
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست جمهوری عبدالکریم قاسم تاسیس شد، محمد جمیل علی در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.. پس از بازگشت در انقلاب ایلول نقش و مشارکت دارد.
منبع:١- آرشیو هیئت دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان.