سیاستمدار اسماعیل عارف عبدالغفور حاجی علی، معروف به سمکو - سربست، سال ١٩٤٧ و پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان تحت فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) در مقابله با ارتش کشور ایران مشارکت داشته، سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق در شهر بغداد بوده، سال ١٩٦٠ و در کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان نامزد رهبر مصطفی بارزانی برای عضویت در کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان بوده، سال ١٩٦٤ و در کنگره ششم به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شده و در اولین نشست کمیته مرکزی نیز به عضویت دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان درآمده، در سال‌های (١٩٦٤-١٩٦٥) دبیر رهبر مصطفی بارزانی بوده است.

زندگینامه

اسماعیل عارف عبدالغفور حاجی علی از نظر نسب از نوادگان باباطاهر عریان شاعر است و سال ١٩٢٤ در سلیمانیه متولد شده، سال ١٩٣٠ در شهر سلیمانیه شروع به تحصیلات دینی کرده و سال ١٩٤١ دوره متوسطه و دوره حسابداری را به پایان رسانده، سال ١٩٤١ به صفوف ارتش پادشاهی عراق پیوسته و سال ١٩٤٦ با درجه گروهبان ارتش عراق را ترک کرده و به جمهوری دموکراتیک کردستان پیوسته، در ١٦ فوریه ١٩٩٩ در بیمارستان آزادی شهر دهوک درگذشته است. مسلط به زبان‌های کردی، انگلیسی، عربی و فارسی بوده است.

کارنامه مبارزاتی

اسماعیل عارف عبدالغفور حاجی علی، سال ١٩٤٧ پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان تحت فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) در مقابله با ارتش کشور ایران مشارکت داشته و همان سال پس از شکست جمهوری کردستان به کردستان جنوبی بازگشته و به اتهام مشارکت در جمهوری کردستان زندانی شده و شکنجه گشته و حکم مرگ برای وی صادر کرده‌اند، سال ١٩٥٨ پس از فروپاشی رژیم پادشاهی عراق به دست افسران آزاد از زندان آزاد شده و به حزب دموکرات متحد کردستان پیوسته و سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق در شهر بغداد بوده و یک سال بعد عضو هیئت مؤسس مرحله علنی حزب دموکرات کردستان - عراق بوده است.

سال ١٩٦٠ و در کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان که در شهر بغداد برگزار شده نامزد رهبر مصطفی بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) برای عضویت در کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان بوده، سال ١٩٦١ به صفوف نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوسته و سال ١٩٦٣ مدیر مدرسه آموزش کادرها در روستای ماوت وابسته به محدوده استان سلیمانیه بوده است.

سال ١٩٦٤ پس از نشست گسترده ماوت تلاش برای ایجاد شاخه سوم داشته و بعداً شاخه رهبر را ترجیح داده و به رهبر ژنرال مصطفی بارزانی پیوسته است. همان سال و در کنگره ششم به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شده و در اولین نشست کمیته مرکزی نیز به عضویت دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان درآمده و به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق تعیین شده، در سال‌های (١٩٦٤-١٩٦٥) دبیر رهبر مصطفی بارزانی بوده است. نماینده کنگره‌های هفتم ١٩٦٦ و کنگره هشتم ١٩٧٠ حزب بوده است.

سال ١٩٧٤ و پس از تیرگی روابط میان حزب دموکرات کردستان و حزب بعث عربی سوسیالیست برای بار دوم به صفوف نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوسته و سال‌های (١٩٧٥-١٩٧٦) پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده در ایران زندگی کرده و سال ١٩٧٦ پس از بازگشت به کردستان جنوبی ابتدا به جنوب عراق و سپس به شهر بغداد تبعید شده و سال ١٩٨٢ توسط مقامات حکومت عراق اجازه بازگشت به شهر سلیمانیه به وی داده شده است.

سال ١٩٩١ در قیام کردستان جنوبی علیه رژیم صدام حسین (١٩٣٧-٢٠٠٦) مشارکت داشته است. در ١٦ فوریه ١٩٩٩ در بیمارستان آزادی شهر دهوک درگذشته است.

از آثار او:

  1. خاطرات - دست‌نویس.
  2. نمایشنامه دختر کرد - ١٩٩١.
  3. گل آزادی - ١٩٩١.
  4. دیوان سربست - ٢٠١٧.
منابع:
  1. رحیل أحد مناضلي ثورة ایلول اسماعیل عارف في ذمة الخلود، جریده خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد ٩١٢، أربیل، الجمعه، ١٩ شباط ١٩٩٩م.
  2. حبیب محمد كریم، تاریخ الحزب الدیمقرطي الكوردستاني - العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ - ١٩٩٣، (دهوك - مطبعه خه‌بات - ١٩٩٨م).
  3. حسن لطیف الزبیدي، موسوعه الأحزاب العراقیه، (بیروت - مؤسسه العارف للمطبوعات - ٢٠٠٧م).
  4. شكیب عقراوي، سنوات المحنه في كوردستان أهم الحوادث السیاسیه والعسكریه في كوردستان والعراق من ١٩٥٨ الی ١٩٨٠، الطبعه الثانیه، (أربیل - مطبعه مناره - ٢٠٠٧م).
  5. شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات - ٢٠١٣ز).
  6. علي سنجاري، القضیه الكوردیه وحزب البعث العربي الاشتراكي في العراق، الجزء الثالث، (دهوك - مطبعه خاني - ٢٠١٢م).
  7. علي سنجاري، صفحات من نبع ذاكرتي في الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، (دهوك - مطبعه خاني - ٢٠١٥م.
  8. محه‌مه‌د مه‌لا قادر، خه‌باتنامه‌ كورته‌ مێژووی پارتی و كولتووری بارزانی نه‌مر، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - ٢٠٠٧ز).
  9. مسعود البارزاني، البارزاني والحركه التحرریه الكردیه، المجلد الثالث، (أربیل - مطبعه وزاره التربیة - ٢٠٠٢م).
  10. نوسینگه‌ی برایه‌تی، كه‌سایه‌تی نیشتمانپه‌روه‌ر و پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی ئه‌یلول، ئیسماعیل عارف كۆچی دوایی كرد، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان - یه‌كگرتوو، ژماره‌ ٢٧٨٠، هه‌ولێر، پێنجشه‌مه‌، ١٨ی شوباتی١٩٩٩ز.