زندگینامه

قاضی رشید عبدالقادر سلیم، معروف به رشید عبدالقادر حماوی و زاگروس، در سال ١٩٢٢ در شهر اربیل متولد شد، در سال ١٩٤٤ در دانشکده حقوق بغداد پذیرفته شد، در سال ١٩٤٨ مدرک کارشناسی خود را از دانشکده حقوق بغداد دریافت کرد، در سال ١٩٤٨ به کار وکالت مشغول شد.

 استاد بخش حقوق دانشگاه بغداد بود، در ٢٢ نوامبر ١٩٥٨ با یک فرمان جمهوری و امضای شورای حاکمیت عراق به عنوان قاضی در طوزخورماتو وابسته به استان کرکوک منصوب شد، در ٢٩ دسامبر ١٩٥٨ با یک فرمان جمهوری و امضای شورای حاکمیت عراق به عنوان قاضی کیفری درجه یک تعیین شد، در ماه دسامبر سال ١٩٧٣ قاضی دادگاه نخستین بدوی دهوک و رئیس کمیته بازرسی در استان دهوک بود، در اواسط سال ١٩٧٣ رئیس دادگاه جنایی بزرگ اربیل بود، در سال ١٩٧٨ رئیس کمیته بازرسی وزارت دادگستری بود، در سال ١٩٧٩ نایب رئیس دادگاه تجدیدنظر منطقه خودمختار کردستان بود، در سال ١٩٨٠ توسط هیئت عالی نظارت بر انتخابات منطقه خودمختار کردستان به عنوان رئیس منطقه اول اربیل تعیین شد، در سال ١٩٨٢ رئیس دادگاه تجدیدنظر منطقه خودمختار کردستان بود، در سال ١٩٨٨ بازنشسته شد.

 در روزهای ٢٣ تا ٢٨ دسامبر ١٩٩٢ توسط جبهه کردستانی به عنوان عضو کمیته پانزده نفره تدوین پیش‌نویس قانون شورای ملی کردستان تعیین شد، در سال ١٩٩٢ عضو کمیته سیزده نفره قضات و حقوقدانان برای نظارت بر فرآیند انتخابات دور اول شورای ملی کردستان بود، در سال ١٩٩٢ عضو کمیته سه نفره مشاوران حقوقی شورای ملی کردستان بود، در ١٦ ژانویه ١٩٩٣ با حکم شماره ٤٨ به عنوان رئیس دادگاه تجدیدنظر اقلیم کردستان تعیین شد و در برابر شورای ملی کردستان سوگند یاد کرد، در ماه اکتبر ١٩٩٤ به دعوت رسمی دانشگاه پرینستون در ایالت نیوجرسی در ایالات متحده آمریکا در کنفرانس آن دانشگاه شرکت کرد و درباره آینده قانون اساسی در عراق پس از رژیم بعث و حقوق کردها سخنرانی کرد، در ٢٥ ژوئیه ١٩٩٩ به عنوان رئیس دادگاه تجدیدنظر در دفتر ویژه دکتر روژ نوری صدیق معروف به روژ شاویس نخست‌وزیر حکومت اقلیم کردستان مورد استقبال قرار گرفت، در سال ٢٠٠١ قاضی بود و رئیس دادگاه تمییز اقلیم کردستان بود، در سال ٢٠٠٥ توسط حکومت اقلیم کردستان بازنشسته شد. در ١٢ ژوئن ٢٠٠٥ در شهر اربیل درگذشت. تسلط به زبان‌های کردی و عربی داشت.

مبارزات

در سال ١٩٣٩ از بنیان‌گذاران جمعیت «استیره هیوا» (ستاره امید) در استان اربیل بود، در سال ١٩٣٩ به صفوف جمعیت «دارکه‌ر» پیوست، در سال ١٩٣٩ به صفوف حزب هیوا کرد پیوست و از اعضای فعال آن در اربیل بود که با نام مستعار «زاگروس» شناخته می‌شد و در بخش ارتباطات میان اربیل و موصل کار می‌کرد، در اواسط ١٩٤١ به دلیل حمایت از جنبش رشید عالی (١٨٩٣ـ١٩٦٥) معروف به رشید گیلانی و شرکت در تظاهرات شهر اربیل به درخواست مقامات پادشاهی متحده بریتانیا توسط مقامات پادشاهی عراق زندانی شد.

 در سال ١٩٤٢ از اعضای اولین هسته (مارکسی ـ لنینیستی) شهر اربیل بود، در سال ١٩٤٢ در پی دستگیری دکتر جعفر محمد کریم (١٩١٠ـ٢٠٠٠) معروف به دکتر جعفر فیلی، وکیل عونی یوسف احمد (١٩٠٨ـ ١٩٨٨) و حسن طه عبدالعزیز (١٩١٥ـ١٩٩٩) معروف به حسن کتانی، سرپرستی تظاهرات دانشجویان در شهر اربیل را بر عهده داشت و زندانی شد تا بعداً با کفالت ٢٠٠ دینار که در آن زمان مبلغ بسیار زیادی بود، آزاد شد، در سال ١٩٤٤ نشست مشترک جمعیت ملت و (وحده النضال) در خانه او در شهر اربیل به منظور اتحاد برگزار شد، در سال ١٩٤٥ عضو دفتر سیاسی حزب کمونیست در کردستان عراق (حزب شورش) بود، در سال ١٩٤٥ به صفوف حزب رزگاری کرد پیوست، در سال ١٩٤٥ عضو هیئت تحریریه روزنامه رزگاری، ارگان حزب رزگاری کرد بود، در سال ١٩٤٦ به نمایندگی از حزب رزگاری کرد در میان دانشجویان کرد شهر بغداد کمک مالی برای جمهوری دموکراتیک کردستان جمع‌آوری می‌کرد، در ابتدای تابستان ١٩٤٦ نماینده کنگره دوم برای انحلال حزب کمونیست در کردستان عراق (حزب شورش) در شهر بغداد بود و به پیوستن به حزب دموکرات کرد رای داد.

در سال ١٩٤٦ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کرد (کنگره اول) انتخاب شد، در سال ١٩٤٦ یکی از مسئولان حزب دموکرات کرد در استان اربیل بود، در سال ١٩٤٨ علیه حکومت پادشاهی عراق نماینده حزب دموکرات کرد در کمیته همکاری ملی بود که متشکل بود از حزب دموکرات ملی، حزب کمونیست عراقی، حزب استقلال، حزب خلق و حزب دموکرات کرد که علیه پیمان‌نامه پورتسموت که میان پادشاهی متحده بریتانیا و پادشاهی عراق بسته شده بود کار می‌کردند، در سال ١٩٤٨ در تظاهرات شهر بغداد علیه توافق‌نامه پورتسموت با گلوله پلیس پادشاهی عراق زخمی شد، در سال ١٩٤٨ مسئول تشکیلات حزب دموکرات کرد در تمامی دانشکده‌ها و موسسات بغداد بود.

 در سال ١٩٤٨ پس از اعترافات مالک سیف، عضو رهبری حزب کمونیست عراق، بازداشت شد و در دادگاه عرفی نظامی اول به سه سال کار سخت و دو سال تحت نظارت پلیس محکوم شد و در زندان بیابانی نوگره سلمان زندانی گردید، در سال ١٩٥١ از زندان آزاد شد و به شهرک عانه در غرب عراق تبعید گردید، در سال ١٩٥٣ برای مدت کوتاهی به شهرک خورماتو و خانقین تبعید شد، مدتی به شهر کرکوک تبعید شد، در سال ١٩٥٣ در قیام کشاورزان دشت اربیل علیه فئودال‌ها داوطلبانه کار وکالت زندانیان را بر عهده گرفت، در سال ١٩٥٣ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان - عراق (کنگره سوم) انتخاب شد، در سال ١٩٥٥ کار حزبی را رها کرد، در سال ١٩٥٨ در شهر بغداد از رئیس مصطفی بارزانی و همراهانش که از اتحاد شوروی به خاک میهن بازگشتند، استقبال کرد، در سال ١٩٦٤ ارتباط پنهانی با رهبری انقلاب ایلول داشت.  

در سال ١٩٩٩ حمایت از حزب دمکرات کردستان را انجام می‌داد، روز چهارشنبه ١٦ اوت ٢٠٠٠ در روزنامه برایتی ارگان حزب دمکرات کردستان مقاله‌ای منتشر کرد، در سال ٢٠٠٠ در روزنامه برایتی ارگان حزب دمکرات کردستان مجموعه مقالاتی درباره رئیس مصطفی بارزانی نوشت، در ماه فوریه ٢٠٠١ اعتراض خود را نسبت به شهادت استاد فرانسو توما کانون (١٩٣٤- ٢٠٠١) معروف به فرانسو حریری به دست گروه (أنصار الإسلام) ابراز کرد.

منابع:
  1. ابراهیم احمد، پژوهشی در مبارزات کاک عمر دبابه، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٣٠٣، سال دوم، اربیل، جمعه، ٢٩ ژانویه ١٩٩٣م، ص ٥.

  2. عزیز حسن البارزانی، الحرکة القومیة الکوردیة التحریریة في کوردستان العراق ١٩٣٩ - ١٩٤٥، (دهوک - دار سپیریز للطباعة والنشر - مطبعة وزارة التربیة - ٢٠٠٢م)، ص ص ٩١، ٩٦.

  3. رشید عبدالقادر، بارزانی نامیرا رمز عدالت است، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره ٣٠٥٠، اربیل، سه‌شنبه، ١٤ مارس ٢٠٠٠م، ص ٢.

  4. رشید عبدالقادر، هر ملتی قهرمان تاریخی خود را دارد، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره ٣٢٠١، اربیل، شنبه، ٢٠٠٠م، ص ٣. 

  5. بوتان تحسین، حزب، تمامی اقشار خلق و تمامی اقلیت‌های ملی و آیین‌های گوناگون را در بر می‌گیرد، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان - متحد، شماره ٢٩٠١، اربیل، دوشنبه، ١٦ اوت ١٩٩٩م، ص ٢.

  6. محکمة تمییز اقلیم کوردستان العراق تدین جریمة استشهاد المناضل فرنسو حریري، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، العدد ٥٧، السنة الخامسة، أربیل، ٢٨ شباط ٢٠٠١م، ص ١٦.

  7. مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی کردستان عراق ١٩٤٥ - ١٩٥٨، (سلیمانیه - مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان - ٢٠٠٥م)، ص ص ٥٠ - ٥١، ٧٢، ٩٢، ١٠١، ١٠٦، ١٢٢، ١٢٣ - ١٢٥، ١٣٢، ١٥٥، ٢٦٦، ٣٥٤.

  8. شوان محمدامین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های (١٩٥٨ - ١٩٦٣) پژوهشی در اوضاع سیاسی، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٢م)، ص ٥٥.

  9. جمال بابان، سلیمانیه شهر درخشان من، جلد سوم، چاپ دوم، (اربیل - مؤسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه آراس - ٢٠١٢م)، ص ص ٣٢٠، ٣٢٤.

  10. شوان محمدامین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های ١٩٦٣ - ١٩٧٠ پژوهشی تاریخی در اوضاع سیاسی، (اربیل - چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین - ٢٠١٦م)، ص ص ٥٩، ٦٧، ٦٩، ٧١.

  11. مام جلال، سال کنگره دانشجویان، بخش پنجم، مجله خاک، شماره ١٤، سال دوم، سلیمانیه، چاپخانه آفست دلیر، ١٠ اوت ١٩٩٨م، ص ٧.

  12. سلیمان مصطفی حسن، کرد و اولین تجربه، (اربیل - چاپخانه کارو - ٢٠١٧م)، ص ٤٠.

  13. اعداد : ممتاز الحیدري، مختارات من مذكرات صالح الحیدري، الطبعة الثانیة، (السلیمانیة - مطبعة رنج - ٢٠٠٤م)، ص ص ١٣ - ١٤، ١٦، ٤٣، ٤٦، ٤٩، ٣٢٥.

  14. اعلان، جریدة التآخي، العدد ١٣١٤، بغداد، مطبعة التایمس، الأحد، ١٩ آب ١٩٧٣م، ص ١٣. 

  15. ب. هوراز، پژوهشی کوتاه در خصوص تأسیس و انحلال حزب شورش و رزگاری در کردستان جنوبی، (بدون مکان - مه ١٩٩٣م)، ص ١٠.

  16. بوتان تحسین، حزب، تمامی اقشار خلق و تمامی ملیت‌ها و آیین‌های گوناگون را در بر می‌گیرد، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره ٢٩٠١، اربیل، دوشنبه، ١٦ اوت ١٩٩٩م، ص ٢.

  17. دیدگاهی وجود دارد که می‌گوید کردستان باید کنفدرال باشد، روزنامه گولان، شماره ٢٥، اربیل، ٦ اکتبر ١٩٩٤م، ص ١. 

  18. بکر شاکر کاروانی، علی فتاح دزه‌ای شاعر، نویسنده و مبارز، (اربیل - وزارت فرهنگ - ٢٠٠٤م)، ص ص ٢٥، ٥٣ - ٥٤.

  19. فرهاد عونی، ٣٦ نامه و چندین شخصیت دیگر دیوان من، (اربیل - چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین - ٢٠١٩م)، ص ٥٩.

  20. محمد سهل طقوش، تاریخ الأكراد ٦٣٧ - ٢٠١٥، ( بیروت - دار النفائس للطباعة والنشر والتوزیع - ٢٠١٥م)، ص ص ٢٠١، ٢٠٣. 

  21. بیان رقم ١٩، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام في العراق، العدد ٢٣٠٢، السنة السادسة عشرة، بغداد، الأثنین، ١٠ کانون الأول ١٩٧٣م، ص ١١.

  22. بیان رقم ٥٤، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة العدل، العدد ٢٦٩١، السنة الواحدة والعشرون، بغداد، الأثنین، ٨ کانون الثانی ١٩٧٩م، ص ٢١. 

  23. بیان رقم ٦، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة العدل، العدد ٢٧٩١، السنة الثالثة والعشرون، بغداد، ٢٥ آب ١٩٨٠م، ص ٢١.

  24. بیان وزیر المالیة رقم ٤، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة العدل، العدد ٢٦٥٧، السنة العشرون، بغداد، الأثنین، ٥ حزیران ١٩٧٨م، ص ٢٩.

  25. بیان، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام في العراق، العدد ٢٢٩٨، السنة السادسة عشرة، بغداد، الأثنین، ٢٦ تشرین الثانی ١٩٧٣م، ص ٣.

  26. پیتاک باشگاه بروسک اربیل، مجله هتاو، شماره ١٢١، سال ٤، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ٣١ ژانویه ١٩٥٨م، ص ٦.

  27. مراسم چهلمین روز درگذشت زنده‌یاد حاکم رشید برگزار شد، روزنامه خبات، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره ١٨٦٣، اربیل، شنبه، ٢٣ ژوئیه ٢٠٠٥م، ص ص ١، ١٤. 

  28. حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني - العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ - ١٩٩٣، (دهوک - مطبعة خه‌بات - ١٩٩٨م)، ص ص ٣٥، ٤١، ٥٠.

  29. حسن لطیف الزبیدي، موسوعة الأحزاب العراقیة، (بیروت - مؤسسة العارف للمطبوعات - ٢٠٠٧م)، ص ص ٣٣٨، ٣٤٨، ٤٥٩.

  30. دادگاه تمیز اقلیم کردستان تشکیل شد، نام و زندگی‌نامه وزرای حکومت کردستان، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٢٩٢، سال دوم، اربیل، یکشنبه، ٧ ژانویه ١٩٩٣م، ص ١.

  31. رشید عبدالقادر، سخنی در ١٦ اوت، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره‌ ٣١٥٧، اربیل، چهارشنبه، ١٦ اوت ٢٠٠٠م، ص ٣. 

  32. روشنا علی، در چهلم حاکم رشید عبدالقادر، روزنامه‌ی خه‌بات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره‌ ١٨٦١، اربیل، پنج‌شنبه، ٢١ ژوئیه ٢٠٠٥م، ص ١١. 

  33. رئیس مجلس ملی کردستان با رئیس دادگاه تمیز دیدار می‌کند، روزنامه‌ی برایه‌تی، شماره‌ ٣٥٢٠، سه‌شنبه، ٢٣ اکتبر ٢٠٠١م، ص ٤. 

  34. سید علی موجانی، سولماز صدقی، الهه نعمتی و دیگران، فرهنگ رجال و خاندان‌های معاصر عراق، (تهران ـ نشر عظام ـ ١٣٩٢ ه.ش)، ص ٥٠٨.

  35. الشرطة العامة، شعبة مدیریة التحقیقات الجنائیة، موسوعة سریة خاصة بالحزب الشیوعي العراقي السري، الجزء الرابع، (بغداد ـ مطبعة الحكومة ـ ١٩٤٩م)، ص ص ١٧٩، ١٨٢. 

  36. الشرطة العامة، شعبة مدیریة التحقیقات الجنائیة، موسوعة سریة خاصة بالحزب الشیوعي العراقي السري، الجزء الخامس، (بغداد ـ مطبعة الحكومة ـ ١٩٤٩م)، ص ٢١٥.

  37. شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی (برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی)، چاپ سوم، (اربیل ـ چاپخانه‌ی روژهه‌لات ـ ٢٠١٣م)، ص ص ١٠٣، ١٠٨. 

  38. شیلان، حیزبی هیوا و .. چه‌ند بیره‌وه‌رییه‌ك (حزب هیوا و ... چند خاطره)، روزنامه‌ی کوردستانی نوێ، شماره‌ ٥، سال اول، پنج‌شنبه، ٣٠ ژانویه‌ی ١٩٩٢م، ص ٥.

  39. طارق جامباز، حزبی هیوا له‌ لیوای هه‌ولێر (حزب هیوا در لواء اربیل)، (اربیل ـ گۆڤاری یاساپارێزی ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ ـ ٢٠٠٥م)، ص ص ١٤، ١٦، ٢٦، ٣٢ ـ ٣٤، ٣٨، ٣٩ ـ ٤١، ٤٦، ٤٩، ٨٨، ١١٨، ١٢١. 

  40. عبدالجبار عبدمصطفی، تجربة العمل الجبهوي في العراق بین ١٩٢١ ـ ١٩٥٨، (بغداد ـ دار الحریة للطباعة ـ ١٩٧٨م)، ص ص ١٤١، ٢٢٢.

  41. عبدالرزاق مطلك الفهد، الأحزاب السیاسیة في العراق ودورها في الحركة الوطنیة والقومیة ١٩٣٤ ـ ١٩٥٨، (بیروت ـ شركة المطبوعات للتوزیع والنشر ـ ٢٠١١م)، ص ص ٢٤٠، ٢٤٧، ٢٤٩.

  42. عبدالستار طاهر شریف، تاریخ الحزب الثوري الكردستاني، الطبعة الثانیة، (بغداد ـ منشورات الثوري ـ ١٩٧٩م)، ص ص ٣٥، ٤١.

  43. علی عبدالله، مێژووی (تاریخ) حزب دموکرات کردستان ـ عێراق تا به‌ستنی کۆنگرەی سێیەمی، (بی‌مکان ـ سپتامبر ١٩٦٨م)، ص ص ٢٤ ـ ٢٥. 

  44. فیسل دباغ، "له‌ سی و یه‌كه‌مین ساڵڕۆژی كۆچی دوایی كردنی دا" (در سی و یکمین سالروز درگذشتش)، روزنامه‌ی برایه‌تی، شماره‌ ١٩٥٥، اربیل، دوشنبه، ٣٠ مه‌ی ١٩٩٤م، ص ٣. 

  45. فیصل الدباغ وأمیر فندي، "كنت أنا الماركسي الوحید في أربیل !!"، القسم الأول، مجلة گولان العربي، مؤسسة گولان الأعلامیة، العدد ١١، أربیل، ٢٥ نیسان ١٩٩٧م، ص ١٦. 

  46. کریم زند، خه‌رمان ـ شارا، (سلیمانیه ـ چاپخانه‌ی ئه‌زمڕ ـ ٢٠٠٣م)، ص ٢١١.

  47. گوران سوران فیضی، باری ئه‌ده‌بی له‌ شاری هه‌ولێر له‌ نێوان ساڵانی ١٩٣٥ ـ ١٩٥٨ (وضعیت ادبی در شهر اربیل میان سال‌های ...)، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش ـ ٢٠٠٦م)، ص ٢٠.

  48. مارف خه‌زنه‌دار، ڕۆژگاری من په‌یدا بوون ١٩٣٠ ـ ١٩٤٩ (روزگار من پیداشدن ...)، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه‌ی حاجی هاشم ـ ٢٠٠٩م)، ص ١١٨. 

  49. مام جلال، مناضل ذو خصال حمیدة وسجایا انسانیة وصفات نادرة وخلق رفیع، صحیفة الاتحاد، الصحیفة المركزیة للاتحاد الوطني الكردستاني، العدد ٣٨٤، السنة الثامنة، السلیمانیة، الجمعة، ٥ آب ٢٠٠٠م، ص ٣.

  50. محمود زامدار، له‌ دیداری تێكۆشه‌رێكدا (در دیدار با یک مبارز)، روزنامه‌ی خه‌بات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره‌ ٦٣٢، اربیل، یکشنبه، ١٦ اوت ١٩٩٢م، ص ٥.

  51. محمد فاتح، په‌ره‌سه‌ندنی ژیانی حزبایه‌تی له‌ كوردستانی باشووردا (گسترش زندگی حزبی در کردستان جنوبی)، (اربیل ـ چاپخانه‌ی دانشگاه صلاح‌الدین اربیل ـ ٢٠١٤م)، ص ص ٣٧٣ ـ ٣٧٤. 

  52. مرسوم جمهوري رقم ٤٩٤، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الارشاد في العراق، العدد ١٠٢، السنة الأولی، بغداد، مطبعة الحكومة، الأربعاء، ٣١ كانون الأول ١٩٥٨م، ص ١.

  53. مرسوم جمهوري رقم ٦٢٥، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الارشاد في العراق، العدد ١١٢، السنة الأولی، بغداد، الأحد، ١٨ كانون الثاني ١٩٥٩م، ص ٥.

  54. مسعود البارزاني، البارزاني والحركة التحرریة الكردیة، المجلد الأول، الطبعة الثانیة، (بیروت ـ كاوا للثقافة الكردیة ـ ١٩٩٧م)، ص ص ٢١٧ ـ ٢١٨.

  55. ملا فاروق شوانی، هه‌موو كورد (همه کرد)، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه‌ی روشنبیری ـ ١٩٩٧م)، ص ٢٢٩.

  56. مهدی محمد قادر، ڕۆڵی كورد له‌ بزووتنه‌وه‌ی ئاشتیخوازان له‌ عێراقدا (نقش کردها در جنبش صلح‌طلبان در عراق) ١٩٥١ ـ ١٩٦٣، (اربیل ـ خانه‌ی موکریان برای چاپ و نشر ـ چاپخانه‌ی موکریانی ـ ٢٠١٥م)، ص ص ١٩ ـ ٢٠.

  57. مهدی محمد قادر، هه‌ولێر له‌ ساڵانی ١٩٢٦ ـ ١٩٣٩ (اربیل در سال‌های ...)، (اربیل ـ آکادمی کردی ـ چاپخانه‌ی حاجی هاشم ـ ٢٠١٣م)، ص ٢٨٧.

  58. نوری طالبانی، مامۆستا رەشید عه‌بدولقادری قانوونزان و كوردپه‌روه‌ر یادت به‌خێر (استاد رشید عبدالقادر حقوقدان و کردپرور یادت بخیر)، مجله‌ی گولان، شماره‌ ٥٤٤، اربیل، چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش، ٧ ژوئیه ٢٠٠٥م، ص ص ٣٨ ـ ٣٩. 

  59. نوري شاویس، من مذكراتي، (بدون مكان ـ منشورات حزب الشعب الدیمقراطي الكردستاني ـ ١٩٨٥م)، ص ٣٤.

  60. ویستقبل رئیس محكمة التمیز، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ الموحد، العدد ٩٣٥، أربیل، الجمعة، ٣٠ تموز ١٩٩٩م، ص ٢.