لطیف محمود سعید محمد، که به شیخ لطیف حفیظ شناخته میشود، نویسنده و سیاستمداری است که در سال 1946 توسط نمایندگان کنگره اول که به کنگره تاسیس و اتحاد اول نامیده میشود، به عنوان نایب رئیس اول حزب دموکرات کرد انتخاب شد. این امر در راستای اجرای بخشی از توصیه‌های ژنرال مصطفی بارزانی به عنوان بنیانگذار و رهبر حزب جدید وی بوده است. در سال‌های (1956 - 1958) در زندان سلیمانیه، حله و بصره محبوس بوده است. در سال 1963 عضو کنگره کویه (کنگره اول خلق) بوده است. در 21 دی ماه 1963 در شهر رانیه عضو هیئت مذاکره‌کننده کرد با هیئت عراقی بوده که به منظور خودمختاری برای کردستان انجام شده است. در سال 1964 از دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان حمایت نکرد و پشتیبان رهبر بوده است. در سال 1964 عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق بوده است. در سال 1964 عضو کمیته قانون اساسی وابسته به دفتر اجرایی (المکتب التنفیذی) بوده است.
زندگینامه
لطیف محمود سعید محمد در شهر سلیمانیه متولد شده، یکی از شخصیت‌های نامدار کرد و دارای مقام و جایگاه اجتماعی بوده است. از خانواده شیخ‌های طریقت قادری برزنجی سلیمانیه است که پیرو شیخ عبدالقادر گیلانی (1077 - 1165) بوده است. از نوادگان شیخ احمد نوده‌ای مشهور به کبریت احمر و پسر کوچک ملک محمود اول (1881 - 1956) است. در ماه دسامبر 1908 سعید، پدربزرگ وی در شهر موصل به دست حزب اتحاد و ترقی (حزب الاتحاد و الترقی) ترور شده و شیخ محمود، پدرش نیز مجروح شده است.
در سال 1919 شیخ محمود، پدرش توسط مقامات پادشاهی بریتانیا به عنوان حاکم کردستان تعیین شد. در گزارش اطلاعاتی بریتانیا در سال 1933 آمده که وی به عنوان جانشین تلاش‌ها و مبارزات شیخ محمود حفیظ شناخته شده است. در سال 1919 که کودک بوده به همراه خانواده‌اش به کردستان ایران مهاجرت کرده است. در سال 1931 در جنگ آوباریک (سلیمانیه) در قیام شیخ محمود حفیظ شرکت داشته است. یکی از بنیان‌گذاران جمعیت برایتی در سال 1938 است. در سال 1939 روابط خود را با مصطفی بارزانی در شهر سلیمانیه تقویت کرد. در سال 1941 دیداری با نقیب ویلچویسکی نماینده سازمان اطلاعات اتحاد جماهیر شوروی در کردستان و پادشاهی ایران داشته که به منظور گفتگو درباره وضعیت منطقه و حقوق کردها بوده است. در سال‌های (1942 - 1943) در کردستان ایران زندگی کرده و با همکاری بخشی از رؤسای عشایر در شهر سردشت حکومتی کردی تشکیل داده است.
در 12 ژوئیه 1943 با اجازه ملک محمود، پدرش، کار تسهیل برای عبور مصطفی بارزانی (1903 - 1979) از شهر سلیمانیه به سمت کردستان ایران و از آنجا به منطقه بارزان را فراهم کرده است. در سال 1946 از جمهوری دموکراتیک کردستان حمایت کرده است.
در سال 1973 دیوان اشعار وی به کردی کرمانجی میانه با عنوان (گلی وریهاتی) در دو جلد و 82 صفحه در شهر سلیمانیه چاپ شده است. مسلط به زبان‌های کردی، عربی و فارسی بوده است.
کارنامه
لطیف محمود سعید محمد در سال 1946 توسط نمایندگان کنگره اول که به کنگره تاسیس و اتحاد اول نامیده میشود، به عنوان نایب رئیس اول حزب دموکرات کرد انتخاب شده است. این امر در راستای اجرای بخشی از توصیه‌های ژنرال مصطفی بارزانی بوده است که به عنوان بنیانگذار و رهبر حزب جدید بود. در سال 1946 خبر شکست جمهوری دموکراتیک کردستان توسط جلال امین بیگ (1911 - 2004) به وی رسیده است. در سال‌های (1946 - 1958) امید خود را به بسیاری از کادرهای حزب دموکرات کردستان ایران، مانند غنی بلوریان و هژار موکریانی و حیدری و عبدالرحمان ذبیحی بسته است. در سال 1948 چاپخانه و پناهگاه برای کادرهای حزب دموکرات کردستان فراهم کرده تا نشریات را در آن منتشر کنند. در سال 1948 تظاهرکنندگان چپ شهر سلیمانیه به ناحق به وی حمله کردند و او نیز برای متفرق کردن آنان تیراندازی هوایی کرد و به این دلیل شیخ محمود حفیظ، پدرش از وی ناراضی شد.
در سال 1948 با تحریک حزب کمونیست عراق، بخشی از کشاورزان منطقه اربت در مرز استان سلیمانیه در برابر وی ایستادند و با ضعیف شدن وی با حزب کمونیست عراق آشتی کردند. اما در طول سال‌های دهه شصت قرن بیستم به این شناخته شده بود که به کمونیست‌ها کمک کرده، علاوه بر حمایت از بارزانی‌ها و جنبش ملی‌گرایی کرد. با این حال در رویارویی مسلحانه با دولت عراق از خود دفاع کرده است. در 28 دسامبر 1950 توسط جلال خالدی، استاندار سلیمانیه به اتهام همکاری با راهزنان معروف خوله پیزه زندانی شده و سپس به دستور نوری سعید، نخست‌وزیر پادشاهی عراق به ناصریه در جنوب عراق تبعید شده است. در سال 1952 در مراسم نوروز شهر سلیمانیه شرکت کرده است. در 10 اکتبر 1956 پیکر شیخ محمود حفیظ (1881 - 1956) را به شهر سلیمانیه بازمی‌گردانند و جمعیت به سمت زندان می‌روند تا شیخ لطیف را ببینند، اما پلیس پادشاهی عراق به سمت جمعیت شلیک کرده و بدون اینکه جمعیت به هدف خود برسند، دو نفر در آنجا شهید می‌شوند.
در سال‌های (1956 - 1958) در ابتدا در زندان سلیمانیه زندانی شده و سپس به زندان حله و بعد به زندان بصره در جنوب عراق منتقل میشود. این زندانی شدن صرفاً به خواست عمر علی، استاندار سلیمانیه بوده است. در سال 1956 در زندان با رهبری حزب کمونیست عراق رابطه داشته و از طریق حزب کمونیست عراق با قصد ارتباط با ژنرال مصطفی بارزانی بوده است. در روز 14 ژوئیه 1958 در پیامی برای براندازان رژیم پادشاهی عراق یکی از خواسته‌های وی از مردم شهر سلیمانیه آزادی نامبرده بوده است. پس از چند روز در کودتای 14 ژوئیه 1958 از زندان آزاد شده است. در روز یکشنبه 10 اوت 1958 در شهر کرکوک از شیخ احمد شیخ محمد شیخ عبدالسلام (1892 - 1969) معروف به شیخ احمد بارزانی استقبال کرده که به تازگی از زندان بصره آزاد شده بود و تا شهرک پرده در مرز استان کرکوک با آن کاروان خودروها همراه بوده است. در 17 آوریل 1959 و در دومین کنگره جنبش صلح‌خواهان عراق به عضویت شورای ملی صلح‌خواهان عراق انتخاب شده است. در سال 1959 همراه با هیئتی از کردهای کردستان جنوبی به اتحاد جماهیر شوروی سفر کرده و با مقامات و پناهندگان جنوب و شرق کردستان دیدار کرده است. در سال 1962 در روستای سیتک ساکن شده است. در سال 1963 عضو کنگره کویه، اولین کنگره خلق (اولین کنگره خلق) بوده است.
در 21 ژانویه 1963 در شهرک رانیه عضو هیئت مذاکره‌کننده کرد با هیئت عراقی بوده که با هدف خودمختاری برای کردستان بوده است. در سال 1964 از تصمیم دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان حمایت نکرده و پشتیبان رئیس بوده است. در سال 1964 عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق بوده است. در سال 1964 عضو کمیته قانون اساسی وابسته به دفتر اجرایی (المکتب التنفیذی) بوده است. در اواخر عمر خود بیمار شده و مدت زیادی در بستر بیماری مانده است. در سال 1966 در جندیان از توابع استان اربیل از هیئت دولت عراق برای مذاکره استقبال کرده است. در سال 1967 در روستای سیتک از توابع استان سلیمانیه از جلال حسام‌الدین نورالدین (1933 - 2017) معروف به جلال طالبانی استقبال کرده است. در ساعت شش و نیم عصر 12 مه 1972 در بیمارستان رهبات در شهر بغداد درگذشت و در مسجد بزرگ شهر سلیمانیه به خاک سپرده شد. از سوی کمیته شاخه پنج حزب دموکرات کردستان پیکر وی به سمت شهر سلیمانیه منتقل شده است. هیئتی از دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان به نمایندگی از رئیس مصطفی بارزانی در مراسم ترحیم در شهر سلیمانیه شرکت کرده‌اند. به دلیل درگذشت وی از سوی احمد حسن بکر (1914 - 1982) رئیس‌جمهور عراق پیام تسلیتی به خانواده وی ارسال شده است.
آثار وی
گولی وریو - 1973.
گیانکله.
گیانکله‌ی کومه‌لایه‌تی - 1978.
خاطرات شیخ (لطیف) حفید در مورد شورش‌های شیخ محمود حفید - 1995.
خاطرات - 1995.
منابع:1 - آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
2 - عزیز حسین البارزانی، الحرکه القومیه الکردیه التحریریه فی کردستان العراق 1939 - 1945 (دهوک ـ دار سپریز للطباعه والنشر ـ مطبعه وزاره التریبه 2002), صفحه 76 - 78.
3 - هوشیار نوری لک، نامداران کرد در یک دوره، (اربیل ـ چاپخانه چارچرا 2010) - صفحه 18.
4 - آماده‌سازی: صدیق صالح، عبدالله صوفی کریم سراجی، سربازی گمشده در تنها جمهوری کردستان، (سلیمانیه ـ چاپخانه بدیرخان 2003) صفحه 95, 161.
5 - ولید حمدی، الکرد و کردستان فی الوثائق البریطانیه دراسه تاریخیه و وثائقیه, (لندن ـ مطبعه سجل العرب 1992) - صفحه 260.
6 - اسماعیل شکر رسول، کرکوک پژوهشی تاریخی از دیدگاه سیاسی و فکری 1939 - 1945 (اربیل 2007), صفحه 79 - 83.
7 - فاضل رسول، کردستان والسیاسه السوفیتیه فی الشرق الاوسط, ترجمه غسان نعمان, (السلیمانیه - مکتب الفکر والوعی فی الاتحاد الوطنی الکردستانی ـ مطبعه مؤسسه حمدی للطباعه والنشر 2008), صفحه 241.
8 - عزیز شمزینی، جنبش رهایی‌بخش ملی کردستان، ترجمه فرید اسه‌سرد، (بدون مکان ـ اتحادیه میهنی کردستان ـ نهاد اطلاع‌رسانی ـ چاپخانه شهید ابراهیم اوزو 1984) صفحه 18.
9 - آسو عمر سواره، سلیمانیه و سرزمینش، (سلیمانیه ـ چاپخانه شوان 2019) صفحه 321, 353, 363, 373.
10 - احمد بانی‌خیلانی، خاطرات من، (استکهلم 1997) صفحه 223, 224, 429.
11 - کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ مؤسسه انتشارات نگاه 1377 شمسی) صفحه 171, 187, 238, 310.
12 - مهدی محمد قادر، پیشامدهای سیاسی کردستان عراق 1945 - 1958, (سلیمانیه ـ مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان 2005) صفحه 119, 121, 123.
13 - مصطفی نریمان، فرهنگ ادیب و نویسندگان کرد، (بغداد ـ دبیرخانه کل فرهنگی و جوانان ـ چاپخانه اسد 1986) صفحه 114.
14 - شیوان محمد امین طه خوشناو، اربیل میان سال‌های 1963 - 1970 پژوهشی تاریخی در وضعیت سیاسی، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین 2016) - صفحه 149.
15 - جویس بلو، بررسی تاریخی و جامعه‌شناسی و مسئله کرد، ترجمه پیروز امینی، (سنندج ـ دانشگاه کردستان ـ مرکز پژوهش‌های کردستان‌شناسی ـ ناشر شالوده 1379 - شمسی) - صفحه 69.
16 - دیوید مک‌داول، تاریخ الاکراد الحدیث, (بیروت ـ دار الفارابی 2004), صفحه 438, 439, 339.
17 - عبدالرحمن شرفکندی، چیشتی مجیور، (پاریس 1997) صفحه 102, 104, 107, 231, 490, 494. 496.
18 - کمال فواد، فی الذکری السادسه والاربعین لوفاه الشیخ محمود الحفید, جریده الاتحاد, الصحیفه المرکزیه للاتحاد الوطنی الکردستانی, الاعداد 495, السنه العاشره, السلیمانیه, الجمعه 18 تشرین الاول 2002.
19 - باسیلی نیکیتین، الکرد دراسه سوسیولوجیه, والتاریخیه, نقله من الفرنسیه وعلق علیه الدکتور نوری طالبانی, الطبعه السادسه المنقحه, (اربیل ـ الاکادیمیه الکردیه - مطبعه الحاج هاشم 2012) صفحه 318.
20 - محمود شیخ سین حسو ریکانی، شنگال (سنجار) فی العهود المالکی 1921 - 1958, (اربیل ـ الاکادیمیه الکردیه - مطبعه الحاج هاشم 2012), صفحه 117.
21 - جمال بابان، سلیمانیه شهر زیبای من، جلد سوم، چاپ دوم، (اربیل ـ نهاد چاپ و انتشارات آراس ـ چاپخانه آراس 2012).
22 - احمد حمد امین هومر، رواندوز پژوهشی تاریخی - سیاسی 1918 - 1939, (سلیمانیه ـ مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان 2006), صفحه 156.
23 - جمال بابان، سلیمانیه شهر زیبای من، جلد اول و دوم، چاپ دوم، (اربیل ـ نهاد چاپ و انتشارات آراس ـ چاپخانه آراس 2012) - صفحه 333, 334.
24 - مصطفی سید احمد، کتاب‌شناسی کتاب کردی 1787 - 1975، (بغداد - آکادمی علوم کردی - چاپخانه آکادمی علوم کردی 1977)، صفحه 244.
25 - کرد و کردستان در گذر تاریخ، دکتر کمال روحانی، (سنندج - انتشارات آراس 1397 - شمسی)، صفحه 414.
26 - بن بوزید اسماء، مصطفی بارزانی و دوره فی النضال الکردی 1943 - 1975، جمهوری دموکراتیک خلق الجزایر، وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی، دانشگاه محمود بوضیاف مسیله، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، گروه تاریخ 2019.
27 - علی ضابط عوض‌الغا، نقشبندیه در آسیای غربی و مرکزی، ترجمه فهمیه ابراهیمی، (تهران - پژوهشکده تاریخ اسلام 1389 - شمسی) - صفحه 167 - 168.
28 - آماده‌سازی: صلاح رشید، مام جلال دیداری از زندگی از کودکی تا کاخ جمهوری، جلد اول، (سلیمانیه - چاپخانه کارو 2017) - صفحه 61.
29 - قادر محمودزاده، خاطرات زندگی پرماجرای دکتر آسو، (تهران - نشر هوریه 1373 - شمسی) - صفحه 378، 379.
30 - ابراهیم الراوی، من الثورة العربیة الکبیرة الی العراق الحدیث، چاپ دوم، (بیروت - مطبعه دار الکتاب 1978) - صفحه 374، 376.
31 - ب. هوراز، پژوهشی کوتاه پیرامون تأسیس و فروپاشی حزب شورش و رهایی در کردستان عراق، (بدون مکان - مه 1993)، صفحه 27.
32 - روژین چلبی منیر، زاخو 14 تیرماه 1958 - 6 مارس 1975، (بدون مکان - مرکز پژوهش‌های کردی زاخو - 2018) - صفحه 38، 75.
33 - غفور میرزا کریم، در پایگاه شیخ محمود نمیر در دارِ کلی، مجله رنگین، شماره 7، بغداد، چاپخانه (دار الحریة للطباعة)، مه 1998 - صفحه 15.
34 - سامی شورش، کردستان و الأکراد، چاپ دوم، (اربیل - مطبعه روژهلات 2019).
35 - محمد سهیل تقوش، تاریخ الأکراد 2015 - 637 (بیروت - دار النفائس للطباعة و النشر و التوزیع 2015).
36 - تحریر و معراج: بشیر الوندی، فی ملفات الاستخبارات البریطانیة 1923، (بغداد - دار الصفار للترجمة و الطباعة و النشر 2018).
37 - اکرمی صالحی رشه، شهر سلیمانیه، جلد پنجم، (سلیمانیه - چاپخانه رهند 2018) - صفحه 461، 466، 494.
38 - فواد صدیق، گردباد سیاست، (اربیل - وزارت فرهنگ - مدیریت کل چاپ و نشر - چاپخانه روشنگری 2006) - صفحه 46.
39 - بکر عبدالکریم هویزی، سفری با جمهوری مهاباد؛ خاطرات من در کردستان ایران 1944 - 1947 (اربیل - سازمان چاپ و نشر آراس 2001) - صفحه 37.
40 - دیوید مک‌داول، تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ چهارم، (تهران - نشر پانیذ - چاپ دالاهو 1393 - شمسی) - صفحه 450، 457، 461، 464.
41 - شاکر الحفیظ، جریده التآخی، شماره‌های 1035، بغداد، مطبعه التایمز، چهارشنبه، 17 مه 1972، صفحه 4.
42 - شاکر علی السعید رئیس الجمهوریة، السعید البارزانی یعزی، جریده التآخی، شماره‌های 1035، بغداد، مطبعه التایمز، چهارشنبه، 17 مه 1972، صفحه 4.
43 - شاکر علی السعید مصطفی البارزانی، السعید البارزانی یعزی، جریده التآخی، شماره‌های 1035، بغداد، مطبعه التایمز، چهارشنبه، 17 مه 1972، صفحه 4.
44 - شیرزاد زکریا محمود، مجلس قیادة الثورة فی کردستان - العراق 1964 - 1970 دراسة تاریخیة سیاسیة عامة، (دهوک - دانشگاه دهوک - مرکز الدراسات الکردیة و حفظ الوثائق 2010) - صفحه 80.
45 - عبدالخالق صابر (استاد خالد)، شجره‌نامه خانواده‌های اصیل سلیمانیه در میان سال‌های 1784 - 1914، چاپ دوم، (بیروت - چاپخانه گرین گلوری 2010) - صفحه 366، 370، 372، 380، 383.
46 - عبدالرحمن قاسملو، کردستان و الأکراد، (بیروت - المؤسسة العامة للنشر 1979)، صفحه 110.
47 - العرب و الکرد المصالح و المخاوف و المشترکات، سعید بشیر اسکندر، السبت و المتأخر فی الموقف القومی الکردی تجاه السلطة العربیة فی بغداد خلال العهد الملکی 1921 - 1958، (بیروت - المرکز العربی للأبحاث و دراسة السیاسات 2019) - صفحه 97.
48 - علی عبدالله، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق تا زمان برگزاری کنگره سوم، (بدون مکان - سپتامبر 1968) - صفحه 63.
49 - عبدالمنعم غلامی، سه قربانی، ترجمه احسان ایروانی، (اربیل - سازمان چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش 2004)، صفحه 25 - 27.
50 - کاویس قفطان، الانتفاضات البارزانیة، (اربیل - دار آراس للطباعة و النشر - مطبعه وزارة التربیة 2002) - صفحه 64.
51 - محمود امین العامری، تاریخ مقدرات العراق السیاسیة، مجلد سوم، (بیروت - المؤسسة العربیة للدراسات و النشر 2017) - صفحه 101 - 107.
52 - محمد عامر دیرشوی، البنیة الدینیة السیاسیة فی کردستان، (اربیل - مطبعه هوی 2016) - صفحه 245 - 257 - 317.
53 - محمد علی سلطانی، اوضاع سیاسی اجتماعی تاریخی ایلات بارزان، "به انضمام اسرار بارزان، (تهران - سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران 1383 - شمسی) - صفحه 602.
53 - مذاکرات علی کمال عبدالرحمن، تقدیم و تحقیق جمال بابان، (بغداد - شركة الخنساء للطباعة المحدودة 2001) - صفحه 88 - 89.
54 - مسعود بارزانی، البارزانی و الحرکة التحریریة الکردیة، مجلد اول، چاپ دوم، (بیروت - کاوا للثقافة الکردیة 1997) - صفحه 86، 216، 217.
55 - ملا سامان حلبچه‌ای، گلستان - زندگینامه بزرگان و شاعران کرد، (اربیل - چاپخانه هوی 2013) و صفحه 297.
56 - میرزا محمدامین منگوری، سرگذشت‌های سیاسی کردها از 1914 تا 1958، بخش دوم، (سلیمانیه - مدیریت کل چاپ و نشر - چاپخانه راز 2001) - صفحه 155 - 156 - 179.
57 - نجده فتحی صفوه، العراق فی الوثائق البریطانیة سنة 1936، (بصره، دانشگاه بصره - مرکز دراسات الخلیج العربی 1983) - صفحه 68.