افسر و سیاستمدار مراد عزیز، معروف به دکتر مراد، سروان مراد رزمآور، سرگرد مراد رزمآور و مراد رهبری، سال ١٩٤١ از افسران ارتش ایران در شهر ارومیه بود، ارتباط مخفیانه با افسران حزب توده ایران داشت، در کنگره چهارم ١٩٥٩ و کنگره پنجم ١٩٦٠به‌عنوان عضو کمیته مرکزی و عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان - عراق انتخاب شده است، سال ١٩٧٤ آشکارا علیه حزب دموکرات کردستان و انقلاب ایلول ایستاد و با حزب بعث عراق همکاری کرد.
زندگینامهمراد عزیز سال ١٩١٨ در شهر کرمانشاه متولد شده و متعلق به ایل لک از فیلی‌های کردستان ایران است، سال ١٩٤٩ در بخش علوم سیاسی دانشگاه باکو پذیرفته شده، سال ١٩٥٣ برای مقطع دکترا در دانشگاه مسکو پذیرفته شده و ١٩٥٧ دکترای شرق‌شناسی را دریافت کرده است، در ١٠ آوریل ١٩٨٠ در شهر لاس‌پالماس اسپانیا به دلیل ایست قلبی درگذشت و در گورستان بروک‌وود شهر لندن در بریتانیا به خاک سپرده شد. به زبان‌های کردی، فارسی، روسی، ترکی، عربی، فرانسوی و انگلیسی مسلط بوده است.
کارنامه مبارزاتیمراد عزیز سال ١٩٤١ به صفوف سازمان مخفی افسران حزب توده ایران پیوست، سال ١٩٤٥ درجه ستوان یکم (نقیب) را در توپخانه ارتش ایران داشت و در تشکیلات مخفی نظامی حزب توده ایران فعال بود، سال ١٩٤٦ در نزدیکی شهر قزوین از دست مأموران اطلاعات ارتش ایران به سمت اتحاد شوروی گریخت و در شهر باکو پایتخت جمهوری آذربایجان مستقر شد و سپس از سوی آن‌ها برای تشکیل ارتش ملی آذربایجان به تبریز فرستاده شد، سال ١٩٤٧ پس از فروپاشی حکومت ملی آذربایجان به اتحاد شوروی روی آورد.
سال ١٩٥٧ جلال طالبانی (١٩٣٣-٢٠١٧) در شهر مسکو با او دیدار کرد و او را به نزد ژنرال مصطفی بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) رساند و سال ١٩٥٩ همراه با یاران بارزانی با کشتی گروزیا به بندر بصره در جنوب عراق رسید و از سوی رئیس مصطفی بارزانی شناسنامه عراقی به‌عنوان یک بارزانی برایش دریافت شد.
سال ١٩٥٩ به ریاست هیئت تدارکاتی کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان- عراق تعیین شد و در کنگره به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان- عراق انتخاب شد و در نخستین جلسه کمیته مرکزی به عضویت دفتر سیاسی انتخاب گردید، سال ١٩٦٠ و در کنگره پنجم نیز دوباره به عضویت کمیته مرکزی و سپس دفتر سیاسی انتخاب شد.
پس از کودتای ٨ فوریه ١٩٦٣ شهر بغداد را ترک کرد و به شهر مسکو رفت و سال ١٩٦٨ به شهر بغداد بازگشت. سال ١٩٦٩ با همکاری و حمایت مقامات حزب بعث و سازمان اطلاعات (KGB) اتحاد شوروی با ژنرال تیمور بختیار ارتباط برقرار کرد و علیه حاکمیت محمدرضا شاه پهلوی با نام مستعار (رهبری) فعالیت نمود و همان سال به‌عنوان مشاور نظامی برای معرفی سلاح روسی در بندر بصره با ارتش عراق همکاری کرد.
سال ١٩٦٩ به درخواست صدام حسین معاون رئیس‌جمهور عراق به افسران دیگر حزب توده ایران برای پروژه ژنرال تیمور بختیار کمک کرد و سال ١٩٧٠ صدام حسین (١٩٣٧-٢٠٠٦) را تا روستای ناوپردان در استان اربیل به منظور مذاکره بین مقامات دولت عراق و رهبری انقلاب ایلول همراهی کرد.
سال ١٩٧٤ آشکارا علیه حزب دموکرات کردستان و انقلاب ایلول ایستاد و با حزب بعث عربی سوسیالیستی همکاری کرد، در ١٠ آوریل ١٩٨٠ در شهر لاس‌پالماس اسپانیا به دلیل ایست قلبی درگذشت و در گورستان بروک‌وود شهر لندن در بریتانیا به خاک سپرده شد.
منابع:- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
- تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس‌ها (برنامه و اساسنامه)، هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان، جلد اول، (اربیل- چاپخانه روکسانا- ٢٠٢١).
- فاضل رسول، کردستان و سیاست شوروی در خاورمیانه، ترجمه غسان نعمان، (سلیمانیه ـ دفتر فکر و آگاهی اتحادیه میهنی کردستان ـ چاپخانه مؤسسه حمدی برای چاپ و نشر ـ ٢٠٠٨م).
- در راه صلح و وحدت ملی در راه اجرای توافقنامه مارس، (بغداد ـ انتشارات دارالتآخی ـ چاپخانه التآخی ـ ١٩٧٣م).
- به کوشش: حمید احمدی، ما هم در این خانه حقی داریم (خاطرات نجمی علوی)، چاپ سوم، (تهران ـ نشر اختران ـ ١٣٨٧ ه.ش).
- احسان طبری، کژراهه، چاپ سوم، (تهران ـ مؤسسه انتشارات امیرکبیر ـ چاپخانه سپهر ـ ١٣٦٧ ه.ش).
- حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان ـ عراق (در ایستگاه‌های اصلی) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ چاپخانه خبات ـ ١٩٩٨م).
- حمید ملازاده، سیری در کوچه‌های خاطرات، (تبریز ـ انتشارات ارک ـ ١٣٧٣ ه.ش).
- عفت ماهباز، نجمی علوی پایه‌گذاران جنبش زنان ایران بی هیچ حقی از آن خانه، سایت بی‌بی‌سی فارسی، www.bbc.co.uk .
- یدالله کریم، انقلاب آزادی‌بخش ایلول.. وقایع و دلالت‌ها، روزنامه التآخی، شماره ٤٣٠٩، بغداد، یکشنبه، ١٢ سپتامبر ٢٠٠٤م.