در چارچوب نبردهایی که در دوران جمهوری کردستان میان نیروهای پیشمرگ وابسته به جمهوری و نیروهای ارتش ایران رخ داد، نبرد روستای ملاشیخ که نیروهای بارزانی نقشی فعال در آن داشتند، به شرح زیر اتفاق افتاد: در سال ١٩٤٦ و به مناسبت عید قربان، بیشتر پیشمرگ‌هایی که در یگان سردشت-بانه گماشته شده بودند و از اهالی منطقه سویسنایتی بودند، بدون اطلاع فرماندهانشان از پایگاه‌های اطراف سردشت به خانه‌ها و نزد فرزندانشان بازگشتند و تنها ١٨٠ پیشمرگ از مهاباد و تعداد کمی دیگر در آنجا باقی ماندند. دشمن از این فرصت استفاده کرد و در شب نخست عید قربان به قلعه وارشو-شینوئی حمله کرد و از آنجا شروع به پیشروی به سوی روستای ملاشیخ نمود. در صبح زود، سه هواپیمای نیروی هوایی ایران روستای ربط را بمباران کردند.
بنابراین ٦٠ پیشمرگ از پایگاه نگهبانی ربط به فرماندهی صالح عبدالعزیز از رودخانه کلونی عبور کرده و به دشمن در روستای ملاشیخ حمله کردند و توانستند آن‌ها را مجبور به عقب‌نشینی به سوی سردشت کنند. در آن نبرد، یکی از پیشمرگ‌ها به نام حسن خانی برباجی حمله‌ای انتحاری به یکی از تانک‌های دشمن انجام داد و در نتیجه آن به شهادت رسید. در حالی که پیشمرگ‌ها در حال انتقال پیکر شهید بودند، دشمن وارد شهر سردشت شد. در همان شب، دسته‌ای دیگر از دشمن قلعه وارشیان را تصرف کرد، اما پس از حمله نیروهای بارزانی، سربازان ایرانی سلاح‌های خود را رها کرده و گریختند و جبهه نبرد را ترک کردند؛ ولی پس از آنکه دانستند راه شهر به رویشان بسته شده است، مجبور به بازگشت به قلعه شدند. تلفات نیروهای کردی در آن نبرد یک شهید و پنج زخمی بود، در حالی که تلفات ارتش ایران ٢٢ کشته، از جمله فرمانده‌شان به نام خلعت‌بری بود. دستاوردهای نیروهای پیشمرگ از آن نبرد عبارت بود از دو مسلسل سنگین، ١٨ تفنگ برنو، چندین صندوق نارنجک دستی و مقادیر زیادی مهمات.
منابع:١- عقید بکر عبدالکریم حویزی، گه‌شتێك به كۆماری مه‌هاباد دا (سفری به جمهوری مهاباد)، اربیل، (انتشارات و چاپخانه آراس- چاپ دوم- ٢٠٠١).
٢- حسینعلی رزم‌آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادی‌ها) استان ٣ و ٤ آذربایجان، تهران، انتشارات دایره جغرافیایی ستاد ارتش، ١٣٣٠.