Biyografi

Abdulsamed Muhammed Abdurrehman İbrahim, Abdulsamed Bena ve Abdulsamed Mencel olarak da bilinir, 11 Mart 1913 tarihinde Erbil iline bağlı Köysancak (Koye) şehrinde dünyaya gelmiş, ilkokul, ortaokul ve lise eğitimini bu şehirde tamamlamıştır.

1934 yılında Bağdat şehrindeki Resafe Şer'i Mahkemesi'nde memur olarak atanmıştır, 11 Şubat 1968 tarihinde Bağdat şehrinde vefat etmiş ve 12 Şubat 1968 tarihinde Köysancak kasabasındaki Kekon mezarlığında toprağa verilmiştir. Kürtçe, Arapça, Farsça, Türkçe ve İngilizce dillerine vakıftı.

Mücadele Geçmişi

1932 yılında, 2 Ocak 1932 tarihinde Bağdat'ta basılan ve Irak Komünist Partisi sekreteri Yusuf Selman (1901-1949), yani Fahd'ın da içinde yer aldığı komünistlerin çalıştığı tek muhalif gazete olarak kabul edilen (El-Ahali) gazetesinin yetkilileriyle siyasi faaliyet yürütmüştür, 1933 yılında Erbil iline bağlı Köysancak kasabasındaki Gençler Derneği, yani Münevverler Derneği'nin kurucularından olmuştur, 1933 yılında Bağdat'ta Kürt Gençleri Hatıra Derneği'nin kurucularından olmuştur, 1934 yılında Irak Komünist Partisi'ne katılmış ve Kürtlerin bir millet olarak tanınmasını ve Kürdistan'ın bağımsızlık hakkını desteklemiştir, 1935 yılında (El-Ahali) derneği sıralarına katılmıştır, Hiva Partisi sıralarındaki mücadelesi sırasında Köysancak kasabasında Bilese adında Kürtçe bir yayın çıkarmıştır, 1941 yılında siyasi faaliyetlerinden dolayı hapsedilmiş ve görevinden uzaklaştırılmıştır, 1942 yılının başlarında kadın hareketini destekleyen makaleleri, Bağdat baskısı Kürtçe Gelawej dergisi için çevirmiştir.

 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Süleymaniye ilindeki sorumlularından biri olmuştur, 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin bazı yayınları onun el yazısıyla yazılmıştır, (1947-1958) yılları arasında Bağdat'taki Feyli tüccarlardan tutuklu Barzaniler için maddi yardım toplamakla uğraşmıştır, 18 Haziran 1947 tarihinde Muhammed Said Mirza Mecid Hacı Ahmed (1904-1959), yani Said Kezzaz aracılığıyla resmi bir yazar olarak yetkilendirilmiş ve şehit dört subayın hayatlarının son gecesinde - İzzet Abdülaziz Abdüllatif (1912-1947), yani İzzet Kettani, Mustafa Mustafa (1912-1947), yani Mustafa Hoşnav, Hayrullah Abdülkerim Abdullah (1912-1947), yani Hayrullah Gurcizade ve Muhammed Mahmud Muhammed (1922-1947), yani Muhammed Mahmud Kudsi son vasiyetlerini kendi el yazısıyla yazmıştır. 19 Haziran 1947 tarihinde şehit olan dört subayın naaşlarını Bağdat Adli Tıp Kurumu'ndan teslim almış ve kendi yerlerine göndermiştir.

(1947-1949) yılları arasında Irak'ın batısındaki Enbar iline bağlı Hit kasabasına sürgün edilmiştir, 27 ile 29 Ocak 1948 tarihleri arasında Bağdat'ta Irak Kraliyet rejimine karşı düzenlenen gösterilere katılmıştır, (1949-1958) yılları arasında Bağdat yakınlarındaki Zafariye çiftliğine (müzeret ez-zaferaniye) sürgün edilmiştir, 1953 yılında Mesud Muhammed'in Irak Parlamentosu seçim kampanyasının medya sorumlusu olmuştur, 1958 yılında Başkan Mustafa Barzani (1903-1979) sürgünden döndüğünde Bağdat'taki Musenna Havalimanı'nda onu karşılama heyetinin bir üyesi olmuştur, 1959 yılında İkinci Bağdat Konferansı'nın temsilcisi olmuştur, 1959 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Dördüncü Kongresi - Irak temsilcisi olmuştur, 8 Ocak 1960 Cumartesi günü, Kürdistan Demokrat Partisi'nin açık dönem kurucularını destekleyen elli kişilik heyetin üyesi olmuştur, 1960 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Beşinci Kongresi temsilcisi olarak Bağdat'taydı, 1961 yılında evi, cezaevinden kaçan Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyesi avukat Ömer Mustafa Muhammedemin (1923-1992), yani Ömer Debabe için ilk saklanma yeri olmuştur. 

1963 yılında Ulusal Muhafızlar (El-Hars el-Kavmi) tarafından tutuklanmış, işkence görmüş ve daha sonra serbest bırakılmıştır, 1963 yılında Birinci Halk Kongresi (Koye Kongresi) temsilcisi olmuştur, 1963 yılında Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle birlikte Irak hükümeti ile müzakere heyeti üyesi olmuş ve 30 Mart 1963 tarihinde Bağdat'a ulaşmıştır, 9 Haziran 1963 tarihinde Irak hükümeti istihbaratı tarafından tutuklanmış ve işkence görmüştür, 1964 yılında Kürdistan Demokrat Partisi liderliği ile Irak Cumhurbaşkanı Abdüsselam Muhammed Arif (1921-1966) arasındaki müzakerelerden sonra serbest bırakılmıştır, 17 Haziran 1965 tarihinde Kuzey İşleri Genel Müfettişi olarak atanmıştır.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.

  2. Aziz Hasan el-Barzani, El-Hareke el-Kavmiye el-Kürdiye el-Tahririye fi Kürdistan el-Irak 1939 - 1945, (Duhok - Dar Sipriz lil-tıba'a ve'l neşr - Matbaat Vezaret el-Terbiye - 2002), s. 96.

  3. Hamid Geveri, Midalyaya Barzani beztirîn xelatî rîzlênan, birinci kitap, ikinci baskı, (Erbil - Barzani Hayır Kurumu - 2019), s. 278.

  4. Paul Ernst, Gıftugoy şa'iri benawbangî Alman, çeviren: Abdulsamed Hacı Muhammed, Gelawej dergisi, sayı 3 ve 4, yıl 3, Bağdat, Maarif Matbaası, Mart ve Nisan 1942, s. s. 66 - 71.

  5. Mehdi Muhammed Kadir, Pişehatê siyasiyekanî Kürdistani Iraq 1945 - 1958, (Süleymaniye - Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi - 2005), s. s. 92, 101, 122 - 123, 126.

  6. Şuvan Muhammedemin Taha Hoşnav, Erbil le nêwan salanî 1963 - 1970 lêkollîneweyekî mêjûyîye le barudoxî siyasi, (Erbil - Selahaddin Üniversitesi Matbaası - 2016), s. s. 88, 114

  7. Cemal Baban, Süleymaniye Şare Geşawekem, üçüncü cilt, ikinci baskı, (Erbil - Aras Baskı ve Yayın Kurumu - Aras Matbaası - 2012), s. s. 320, 324.

  8. B. Hevraz, Kurte lêkollîneweyek lemer damezrandin u hellweşandinewey Hizbi Şorrş u Rizgari le Kürdistani Başur, (Yer yok - Mayıs 1993), s. 10.

  9. Muhammed Sehl Takuş, Tarih el-Ekrad 637 - 2015, (Beyrut - Dar el-Nefa'is lil-tıba'a ve'l neşr ve'l tevzi' - 2015), s. s. 203 - 204.

  10. Habib Muhammed Kerim, Kürdistan Demokrat Partisi - Irak Tarihi (Temel Duraklarda) 1946 - 1993, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998), s. 35, 85 - 86. 

  11. Hasan Latif el-Zubeydi, Irak Partileri Ansiklopedisi, (Beyrut - El-Arif Matbaacılık Kurumu - 2007), s. 338, 348, 512.

  12. Subhi Abdülhamid, 1960 - 1969 Yıllarında Irak, (Şam - Babil Araştırma ve Medya Evi - 2009), s. 61.

  13. Tarık Canbaz, Hewlêr Tugayı'nda Hêvî Partisi, (Erbil - Yasaparêz Dergisi - 2005), s. 46.

  14. Tahir Ahmed Huweyzi, Köysancak Tarihi, İkinci Cilt Birinci Bölüm, (Bağdat - Nemir Matbaası - 1984), s. 203.

  15. Ali Abdullah, Tarihi Kürdistan Demokrat Partisi - Üçüncü Kongre Yapılana Kadar Irak, (Yeri Yok - Eylül 1968), s. 63. 

  16. Abdulhalık Alaaddin, Köysancak ... Ünlüleri, (Erbil - Minare Matbaası - 2014), s. 195 - 198.

  17. Fuad Hüseyin el-Vekil, Irak'taki Ahali Grubu, (Bağdat - Reşid Yayın Evi - 1979), s. 104 - 105, 111 - 114, 186 - 189.

  18. Mahmud el-Durra, Irak Muharebesinde Kürt Meselesi ve Arap Milliyetçiliği, (Beyrut - Dar el-Talia Yayınları - 1963), s. 181.

  19. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Birinci Cilt, İkinci Baskı, (Beyrut - Kawa Kürt Kültürü Yayınları - 1997), s. 217.

  20. Mehdi Muhammed Kadir, 1926 - 1939 Yıllarında Erbil, (Erbil - Kürt Akademisi - Hacı Haşim Matbaası - 2013), s. 281.