Biyografi

1917 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan-ı Mezin nahiyesinin Spindari köyünde doğmuştur. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Esma Abdulrahman Salih'ti. Süleyman Laç, Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra 1950 yılında Sovyetler Birliği'nde Lütfiye Selim Abdulvelid ile hayatını birleştirdi, Şükrü Süleyman (1952), Zikri Süleyman, Medine Süleyman ve Enina Süleyman adında iki oğlu ve iki kızı oldu; eşi Kırım yarımadası Tatarlarındandır. Süleyman Kürtçe, Türkçe ve Rusça dillerini bilmekteydi.

Mücadele Tarihi

1931 yılında Birinci Barzan Devrimi saflarına katıldı, 3 Nisan 1932 tarihinde Dola Vaji Meydan Savaşı'na katıldı, 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne mülteci oldu. 1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katıldı, 12 Ekim 1943 tarihinde Hirezok polis merkezinin ele geçirilmesine ve 10 Kasım 1943 tarihinde Mezni polis merkezinin ele geçirilmesine katıldı. 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin emriyle tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konuldu. 

İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 11 Ekim 1945 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçti, 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani güçlerinde peşmerge oldu, 3 Mayıs 1946 tarihinde Mılqereni savaşına ve 15 Mayıs 1946 tarihinde Serdeşt savaşına katıldı. 

Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra, 3 Mart 1947 tarihinde Nelos savaşına ve 13 tarihinde 14 Mart 1947 tarihinde Gucar savaşına ve 25 Mart 1947 tarihinde Hevers ve Heleci savaşına katıldı.

19 Nisan 1947 tarihinde Xwakurk yolu ve Berazger ovasından Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergelerdendi.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve kalmak veya Sovyetler Birliği'ne doğru gitmek konusunda onları serbest bırakır, orada tüm yoldaşları devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne doğru gitmeye karar verirler, 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiştir; Qetur Vadisi savaşı ve Mako köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir alanda kırk gün boyunca tutuldular; bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyecek ve hareket etme konularında savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler ve 23 aynı ay içinde onlara askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verildi. Aynı zamanda her gün dört saat boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından Kürtçe dil eğitimi dersleri verildi.

Cafer Bağırov'un Barzani yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verildi ve orada da askeri eğitime devam ettiler. 

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve bölükler halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (insanların devletten kiraladıkları ve daha sonra devletin payını verdikleri topraklar) dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında çalıştılar. 

Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline Barzani'nin kendi yoldaşlarının sıkıntılarını anlattığı bir mektup ulaştı ve o da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması talimatını verdi. Sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu, bu yüzden adı geçen kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde ve üçüncü ve yedinci maddelerin (A) fıkrası uyarınca, onuncu maddenin ve (11) maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir. 

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu, adı geçen şahıs 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü. Üç ay boyunca Pirmam'da kaldı ve ardından Spindar köyüne yerleşti.

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı ve tabur komutanlığı yaptı. 7 tarihinden 12 Aralık 1961 tarihine kadar Zaviye Vadisi savaşına katıldı; Beri Zerd, Çiyaye Spi, Dola Nehli, Zaho Vadisi, Suaretuka, Bani Nergiz, Ayn Zala ve Çapanki Dağı savaşlarına katıldı. 1963 yılında Çapanki Dağı savaşında şehit oldu ve mezarı belli değildir.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Haydar Faruk el-Samarraî, Ziya Cafer ve onun Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darülhikme - 2016M).

  3. Rekari Mizuri, Rus Kadınları, Göç, Enfal ve Soykırım, Birinci Baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010Z).

  4. Sefer Yusuf Mirxan, Barzaniler Eski Sovyetler'de Özgürlükçü Olarak Tanınırdı, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokratik Partisi'nin yayın organı, sayı 3749, Erbil, 18 Nisan 2011Z.

  5. Siyamend Mahmud Silki, Zafer Kervanı, Birinci Baskı, (Erbil - Pak Matbaası - 2006Z).

  6. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, ikinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).

  7. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, üçüncü cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).

  8. Ömer Faruki, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadeleleri, ikinci baskı, (Erbil - Milli Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).

  9. Abdurrahman Molla Habib Ebubekir, 1931 - 1991 Arasında Barzan Aşireti, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).

  10. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).

  11. Hetaw Dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.

  12. Şehit Komutan Hasso Mirxan Jajoki'nin anılarından, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişinde Barzani ile geçen 62 gün, birinci baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).

  13. Leys Abdulmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darurresid Yayınevi - 1979 M.).

  14. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).

  15. Necef Kuli Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).

  16. Senger ve Peşmerge, Komutan Süleyman Laç, Ölümsüz Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne Yolculuğu, Senger ve Peşmerge Dergisi, Kürdistan Demokrat Partisi organı, Erbil, 15 Ekim 2018.