ئەندازیار و سیاسەتمەدار، محەممەد مەحموود عەبدولڕەحمان قادر، ناسراو بە سامی، سامی عەبدولڕەحمان، ساڵح و دارا، ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەورووپا بوو لە 1957. لە 1966 بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق. لە هەردوو کۆنگرەی حەوتەم (1966) و هەشتەم (1970) بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و دواتر بە ئەندامی مەكته‌بی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی) هەڵبژێردرا. لە 1975 ئەندامی سەرکردایەتی کاتی پارتی بوو. لە 1979 لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی، ریزەکانی پارتی بەجێهێشت. لە 1981 پارتی دیموکراتی گەلی کوردستانی دامەزراند. لە 1993 گەڕایەوە ریزەکانی پارتی و لە کۆنگرەکانی 11 (1993) و 12 (1999) بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و دواتر بە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی هەڵبژێردرا. لە رۆژی 1ی شوباتی 2004 لە هێرشێکی تیرۆریستی لە ناو بارەگای لقی دووی پارتی لە هەولێر شەهید کرا.
ژیاننامەمحەممەد مەحموود عەبدولڕەحمان لە ساڵی 1933 لە مووسڵ لەدایکبووە. لە 1952 وەک نێردراوی حکوومەت رەوانەی شانشینی یەکگرتوو کرا. لە 1953 لە زانکۆی مانچستەر وەرگیرا. لە 1957 بڕوانامەی ماستەری لە ئەندازیاری کارەبا بەدەستهێنا و گەڕایەوە عێراق. لە 1958 وەک ئەندازیار لە وەزارەتی نەوت دامەزرا. لە هەمان ساڵدا یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی یەکێتی ئەندازیارانی عێراق. لە 1959 بە سکرتێری یەکێتی ئەندازیارانی عێراق هەڵبژێردرا. لە 1959 ئەفسەری یەدەگی دووەم بوو لە مووسڵ. لە کاتی راپەڕینی عەقید روکن عەبدولوەهاب شەواف (1016-1959)، پشتیوانی لە زەعیم روکن عەبدولکەریم قاسم (1963) کرد و دژی راپەڕینی عەقید عەبدولوەهاب شەواف وەستایەوە. لە 1961 لەگەڵ ئامۆزاکەی فەوزییە ئەمین عەبدولڕەحمان هاوسەرگیری کرد. لە رۆژی 1ی شوباتی 2004 لەلایەن گرووپی تیرۆریستی قاعیدەوە لە هێرشێکی تیرۆریستی لە هەولێر شەهید کرا. ئەو بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی قسەی دەکرد.
مێژووی خەباتی سامیلە 1954، کاتێک خوێندکار بوو لە شانشینی بەریتانیای مەزن، لە کۆمەڵەی خوێندکارانی عێراقی سەر بە حزبی شیوعی عێراق کاری کردووە و بۆ دەستەی بەڕێوەبەری خوێندکارانی حزبی شیوعی عێراق لە زانکۆی مانچستەر هەڵبژێردراوە. لە 1957 وەک ئەندام لە کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەورووپا وەرگیراوە. لە پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا، بەرپرسی حزبی شیوعی عێراق بووە لە شانشینی بەریتانیای مەزن.
دوای کودەتا و دەرکردنی شیوعییەکان، لە رۆژی 8ی شوباتی 1963 پەیوەندی بە هێزی پێشمه‌رگه کرد، دەستی بە کاری رۆژنامەوانی کرد و ئەندامی دەستەی نووسەرانی وێستگەی دەنگی کوردستانی عێراق بوو، کە لە ئەشکەوتی گەردەڕەش لە پارێزگای سلێمانی پەخشی دەکرد. لە 1965 ئەندامی دەستەی نووسەرانی رۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو. لە هەمان ساڵدا وەک بەرپرسی وێستگەی رادیۆی دەنگی کوردستان دەستنیشانکرا.
لە رۆژی 1ی ئابی 1966 وەک ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق دەستنیشانکرا و دواتر بوو بە ئەندامی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە هەردوو کۆنگرەی حەوتەم (1966) و هەشتەم (1970)ی پارتیدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و دواتر مەكته‌بی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان هەڵبژێردرا. لە هەمان ساڵدا بوو بە یاریدەدەری بەرپرسی مەکتەبی سەربازی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە هەمان کاتدا وەک ئەندامی کۆمیسیۆنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق دەستنیشانکرا. لە 15ی نیسانی 1967، بە سەرۆکایەتی سەرۆک مستەفا بارزانی وەک ئەندامی مەكته‌بی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان، نوێنەرایەتی کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی لە کانی سماق کرد.
لە کۆتاییەکانی 1960کانەوە، بەشداری لە مەشقپێکردنی کادیران کردووە و وەک مامۆستای خولەکانی مەشقکردن کاری کردووە.
وەک فەرماندەیەکی سەربازی رۆڵێکی کاریگەری هەبووە، سەرکردایەتی شەڕی پیرەمەگروونی لە رۆژی 18ی تشرینی دووەمی 1969 و شەڕی سورداشی لە کۆتایی هەمان ساڵدا کردووە. لە رۆژی 1ی ئاداری 1969 وەک فەرماندەی گشتی ئۆپەراسیۆنی هێرشکردنە سەر کۆمپانیای نەوتی کەرکووک لە بابەگوڕگوڕ دەستنیشانکرا.
بەهۆی شارەزایی لە خەباتی سیاسی و دیپلۆماسی، لە کات و شوێنی گونجاودا پشت بە تواناکانی بەستراوە، هەر بۆیە لە 1970 ئەندامی کۆمیسیۆنی حەوت کەسی ئاشتی بووە لە نێوان پارتی و حزبی بەعسی عەرەبی سۆسیالیست. لە رۆژی 10ی کانوونی یەکەمی 1970 ئەندامی شاندی نۆ کەسی پارتی بووە بۆ دانوستان لەسەر ئۆتۆنۆمی بۆ باشووری کوردستان لەگەڵ بەرپرسانی حزبی بەعس لە شاری به‌غدا. لە رۆژی 11ی ئاداری 1970 ئەندامی شاندی پارتی بووە بۆ راگەیاندنی رێککەوتننامەی ئاداری 11 بۆ مافی ئۆتۆنۆمی کوردستان لەلایەن سەرۆک ئەحمەد حەسەن بەکر (1914-1982).
لە رۆژی 29ی ئاداری 1970 وەک وەزیری کاروباری باکوور لە کابینەی ئەحمەد حەسەن دەستنیشانکرا. لە رۆژی 7ی ئابی 1970 بە یاوەری ئیسماعیل عەزیز مستەفا (1938-2017)، ناسراو بە شێخ ئیسماعیل مەلا عەزیز، جێگری لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان، سەردانی سەرۆک مستەفا بارزانی کرد لە بارەگای هاوینە لە حاجی ئۆمەران بە مەبەستی گەڕانەوە بۆ ریزەکانی پارتی.
لە ١١ی ئازاری 12، 1974، دەستلەکارکێشانەوەی خۆی پێشکەشی سەرۆک کۆماری عێراق ئەحمەد حەسەن بەکر کرد بە بۆنەی جێبەجێ نەکردنی ڕێککەوتنی ئازاری 11 لەلایەن حکومەتی عێراقەوە. لە ١ی نیسانی 7، 1974، بە فەرمانێکی کۆماری لە پۆستی وەزیری کاروباری باکوور لە کابینەکەی ئەحمەد حەسەن بەکر دوورخرایەوە. لە ١٥ی نیسانی 28، 1974، دوای دەستبەسەرداگرتنی ماڵەکەی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە، خێزانەکەی بۆ ناوچە ئازادکراوەکان دیپۆرت کران. لە سەرەتای ئازاری 1974، بۆ ماوەیەکی کورت، وەک سەرۆکی سکرتاریەتی گشتی پەروەردە و خوێندنی باڵای شۆڕشی ئەیلوول دەستنیشانکرا. لە 1974، کاتێک شەڕی نێوان سوپاى عێراق و سوپای شۆڕشگێڕی کوردستان دەستی پێکرد، وەک سەرۆکی ڕاگەیاندن دەستنیشانکرا.
لە 1975، دوای هەرەسهێنانی شۆڕشی ئەیلوول، وەک کۆچبەر چوو بۆ ئێران و دوای ماوەیەکی کەم چوو بۆ بەریتانیا. لە سەرەتای نیسانی 1975، لەلایەن هاوسەنگەر مەسعود بارزانییەوە بۆ ئامادەکاری بۆ شۆڕشی گوڵان دەستنیشانکرا. لە 1976، بوو بە ئەندامی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموكراتی كوردستان (کۆنفڕانسی بەرلین).
لە 1977، بە یارمەتی پارتی دیموكراتی كوردستانی تورکیا لە ڕێگەی باکووری کوردستانەوە گەڕایەوە ڕیزەکانی هێزی پێشمه‌رگه و بە ناوی خوازراوی ساڵح و دواتر دارا تێکۆشانی کرد. لە 1977، وتاری کردنەوەی ڕادیۆی کوردستانی عێراقی لە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕشی گوڵان پێشکەش کرد. لە ١٥ی تشرینی دووەمی 15، 1977، بەشداری لە کۆبوونەوەی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموكراتی كوردستان کرد بۆ ڕێکخستنەوەی هێزی پێشمه‌رگه و زیندووکردنەوەی ڕێکخستنەکان.
وەک سکرتێری کاتی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموكراتی كوردستان تا کۆنگرەی نۆیەم دەستنیشانکرا. لە 1979 لەلایەن دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە دەستگیرکرا و بەشداری لە کۆنگرەی 9ی پارتی دیموكراتی كوردستان نەکرد. لە 1979، سەرۆک مەسعود بارزانی، ئیدریس بارزانی، و وێسلی گریک، سەرۆکی بەشی پاراستنی کۆچبەرانی کۆمیسیۆنی باڵای کۆچبەران و کۆماری گەلی لیبیا هەوڵیان دا لە کۆماری ئیسلامی ئێران ئازادی بکەن. لە کۆتایی ئەیلوولی 1980، لە زیندانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئازادکرا و گەڕایەوە بەریتانیا.
لە 1981، پارتی گەلی دیموکراتی کوردستانی دامەزراند. لە 26 تا 30ی تەمموزی 1981، لە یەکەم کۆنگرەی پارتی گەلی دیموکراتی کوردستان، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک سکرتێری گشتی پارتی گەلی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە 1992، لەلایەن نوێنەرانی یەکەم کۆنگرەی پارتی یەکێتی کوردستانەوە، وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا و بوو بە ئەندامی سەرۆکایەتی پارتی یەکێتی کوردستان (پاسۆک)، هـ.س.ک، و گەل.
لە 1993، لە کۆنگرەی یازدەیەمدا، بوو بە ئەندامی مكتب سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان-یەکگرتوو. لە ٥ی ئایاری 4، 1994، لە کۆبوونەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان (یەنەکە)، ڕێککەوتنی ئاگربەستی بۆ ئاساییکردنەوەی دۆخی باشووری کوردستان واژۆ کرد.
لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی 20 1999، سوێندی یاسایی لەبەردەم پەرلەمانی کوردستانی عێراق خوارد و وەک جێگری سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە کابینەی چوارەم دەستنیشانکرا.
لە 1999، لە کۆنگرەی 12یەمدا، بە ئەندامی مكتب سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان هەڵبژێردرایەوە.
لە ١٥ی ئابی 12، 2003، لەلایەن ئەنجومەنی حوکمی عێراقەوە وەک ئەندامی کمیسیۆنی هەڵبژاردنی ئەندامانی کۆنگرەی دەستووری دەستنیشانکرا. لە 2003، وەک ئەندامی کمیسیۆنی نووسینەوەی دەستووری عێراق دەستنیشانکرا.
لە ١ی شوباتی 1، 2004، لە هێرشێکی تیرۆریستی گرووپی تیرۆریستی قاعیدە لە هەولێر شەهید بوو. سەرۆک مەسعود بارزانی بەم بۆنەیەوە نامەیەکی سەرەخۆشی بۆ گەلی کورد نارد. ڕۆژی سێشەممە، ١ی شوباتی 3، 2004، نێچیرڤان ئیدریس مستەفا، ناسراو بە نێچیرڤان بارزانی، سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستانی عێراق، بە بۆنەی شەهیدبوونی سکرتێری مكتب سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان و جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، نامەیەکی سەرەخۆشی بۆ گەلی کورد نارد.
بەرهەمەکانی:گەشتێک بۆ خاکی سووتاو -1988.
سەرەتاکان و ئاسۆکان -1988.
لە پەڕاوەکانمەوە -1991.
جیهان چاوەڕێی ئاشتی کوردی دەکات (عەرەبی) وەرگێڕدراوە بۆ کوردی بە ناونیشانی "جیهان چاوەڕێی ئاشتی کوردی دەکات" (کوردی)-1998
ڕێوڕەسمە دیپلۆماسییەکان، دیالۆگ و دانوستاندنەکان (عەرەبی) وەرگێڕدراوە بۆ کوردی بە ناونیشانی: "ڕێوڕەسمە دیپلۆماسییەکان، دیالۆگ و دانوستاندنەکان" (کوردی)- 1998
دەربارەی دیپلۆماسی پارتی دیموكراتی كوردستان-1999
راهێنانی کادر - ساڵی نییە.
دەربارەی دیپلۆماسی پارتی دیموكراتی كوردستان-1999.
سەرچاوەکان:-
علي سنجاري، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الأشتراكي في العراق، الجزء الثالث، (دهوك ـ مطبعة خاني ـ ٢٠١٢م).
-
مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، كۆنگره و كۆنفرانس (پرۆگرام و په‌یڕه‌وی ناوخۆ)، ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی کوردستان، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی رۆكسانا- ٢٠٢١).
-
حبیب محمد كریم، كركوك و ثورة أیلول المجیدة، مجلة گولان العربي، مركز گولان الثقافي، العدد ٧٠، السنة السادسة، أربیل، مطبعة وزارة التربیة، ٣١ آذار ٢٠٠٢م.
-
نوزاد علي احمد، صحافة الحزب الدیمقراطي الكردستاني خارج الوطن، (السلیمانیة ـ مؤسسة ژین لاحیاء التراث الوثائقي والصحفي الكردي ـ ٢٠١٠م).
-
پاڵه باوانی، كه‌سایه‌تی شه‌هید سامی و چه‌ند بیره‌وه‌رییه‌ك، گۆڤاری خازر، سه‌نته‌ری ڕۆشنبیری به‌رده‌ڕه‌ش، ژماره ٩، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی مناره، به‌هاری ٢٠٠٥ز.
-
ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره A٢-B-٢٧١، شه‌هید محه‌مه‌د مه‌حمود عه‌بدولڕه‌حمان ناسراو به سامی عه‌بدولڕه‌حمان، ئاماده‌كار سوبحی مه‌حمود كلكه، هه‌ولێر، ١٢ نیسانی ٢٠١٥ز.
-
ئاماده‌كردن و ساغكردنه‌وه‌ی : شه‌ریف هه‌ژاری، جوڵانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی باشووری كوردستان ١٩٦١ ـ ١٩٧٧ له به‌ڵگه‌نامه نهێنیه‌كانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیادا، وه‌رگێڕانی پاسار شێركۆ، (سلێمانی ـ چاپخانه‌ی په‌نجه‌ره ـ ٢٠١٦ز).
-
محمد سهل طقوش، تاریخ الأكراد ٦٣٧ ـ ٢٠١٥، ( بیروت ـ دار النفائس للطباعة والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٥م).
-
حامید گه‌وهه‌ری، مسته‌فا بارزانی پێشمه‌رگه و سه‌رۆك، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات ـ ٢٠١٧ز).
-
حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م).
-
سامي شورش، كردستان والأكراد، الطبعة الثانیة، (أربیل ـ مطبعة روژهه‌لات ـ ٢٠١٩م).
-
سامی عه‌بدولڕه‌حمان، له په‌ڕاوه‌كانم، (كوردستان ـ وه‌شانه‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ چاپخانه‌ی گه‌ل ـ ١٩٩١ز).
-
عه‌لی سنجاری، دۆزی كوردی و حیزبی به‌عسی عه‌ره‌بی سۆسیالیست له عێراق، به‌رگی سێیه‌م، (دهۆك ـ چاپخانه‌ی خانی ـ ٢٠١٢ز).
-
عه‌لی سنجاری، ڕاستیی ڕێڕه‌وی شۆڕشی ١١ی ئه‌یلوولی ١٩٦١، (دهۆك ـ چاپخانه‌ی خانی ـ ٢٠١٣ز).
-
عه‌ڤدره‌حمان گوندكی، نامه‌یه‌ك ل شرنه‌خێ، (ئستانبۆل ـ وه‌شان خانه‌یا دۆز ـ ٢٠١٦ز).
-
كه‌ریم شاره‌زا، سیاسه‌تمه‌داری كورد شه‌هید سامی عه‌بدولڕه‌حمان، قامووسی ناوه نه‌مره‌كان، به‌رگی یه‌كه‌م، ئاماده كردن و سه‌رپه‌رشتی مومتاز حه‌یده‌ری، هێرش سنجاوی و كاروان قاسم، (هه‌ولێر ـ كتیبخانه و ئه‌رشیفی مومتاز حه‌یده‌ری ـ چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات ـ ٢٠١٤ز).
-
محه‌مه‌د مه‌لا قادر، خه‌باتنامه كورته مێژووی پارتی و كولتووری بارزانی نه‌مر، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس ـ ٢٠٠٧ز).
-
مه‌سعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی سێیه‌م، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ـ ٢٠٠٢ز).