ژیاننامە:

 

برایم حەسەن لە ساڵی ١٩١٠ لە گوندی بێبەل لە هەولێر لەدایکبووە. پێش ئەوەی بەرەو یەکێتی سۆڤێت بڕوات، خێزاندار بووە و ناوی هاوسەرەکەی گوڵ خدر بووە. هەروەها کوڕێکی بە ناوی حوسێن ئیبراهیم لە ساڵی ١٩٤١ و کچێکی بە ناوی حەلیما ئیبراهیم لە ساڵی ١٩٤٢ لەدایکبوون.

 

برایم یەکێک بووە لەوانەی هاوکاری مستەفا بارزانی کردووە لە ١٥/٥/١٩٤٧ لەو کۆبوونەوەیەی لەگەڵ هاوڕێکان لە گوندی "ئەرگوش" ئەنجامدراوە، و ئازاد کراون لەوەی بمێننەوە یان بچن بۆ یەکێتی سۆڤێت. هەمووان بڕیاریاندا بەجێبهێڵن و بچن بۆ یەکێتی سۆڤێت. لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٧، برایم لەگەڵ مستەفا بارزانی بەرەو یەکێتی سۆڤێت دەچێت و لە شەڕەکانی "گالی قتور" و پردی "ماکۆ" شەڕی کردووە. دوای ماندووبوونێکی زۆر، لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧، برایم توانی بچێتە یەکێتی سۆڤێت دوای تێپەڕبوون بە ڕووباری ئاراس کە لە نێوان سنووری ئێران و یەکێتی سۆڤێتدا بوو.

دوای گەیشتنیان بۆ یەکێتی سۆڤێت لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە شاری "نەخچەوان" لە کۆماری ئازەربایجان، بۆ ماوەی چل ڕۆژ، هەموو هاوڕێکان لە کۆمەڵگەیەک دانران کە بە تێلی دڕکاو دەوردرابوو. لەلایەن سەربازەکانەوە چاودێری دەکران و وەک بارمتەی جەنگ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا کاتێک باس لە خواردن و جلوبەرگ دەبوو. دواتر، حکومەتی سۆڤێت بڕیاریدا هاوڕێکان دابەش بکرێن بۆ شوێنەکانی "ئەغدام"، "لاچین"، "ئایولاکس" و "کەلبەجەر" لە کۆماری ئازەربایجان. لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٧، گواسترانەوە بۆ کەمپێکی سەربازی لەسەر دەریاچەی "خەزەر" لە پایتەختی کۆماری مەهاباد "باکۆ". لە ٢٣ی هەمان مانگ، جلوبەرگی سەربازییان پێدرا و لەلایەن ئەفسەرانی کۆمارەوە ڕۆژانە ٨ کاتژمێر مەشقیان پێکرا. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک لەو هاوڕێیانەی کە بە کوردی دەیانزانی بخوێننەوە و بنووسن، ڕۆژانە ٤ کاتژمێر زمانیان فێر دەکرد. 

دوای مامەڵەی خراپی "جەعفەر باقیرۆڤ" لەگەڵ هاوڕێکان، لە ٢٩ی ئابی ١٩٤٩، بارزانی بڕیاریدا کەمپە سەربازییەکەی لە کۆماری مەهابادەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمەڵگەی "چەرچوک" لە نزیک شاری "تاشکەند" کە پایتەختی ئۆزبەکستان بوو؛ لەوێ بەردەوام بوون لە مەشقە سەربازییەکانیان. 

لە ئازاری ١٩٤٩، هاوڕێکان دابەشکران بەسەر گوندەکانی یەکێتی سۆڤێت و کێڵگەکان (کە هاوڵاتیان لە حکومەتەکان بە کرێ دەیانگرت و دواتر پارەکەیان دەدایەوە). هاوڕێکان لەو شوێنانە کاریان دەکرد.

 

دوای چەندین نامە بۆ ستالین لەلایەن مستەفا بارزانی، نامەیەک لە کۆتاییدا دەگاتە دەست ستالین کە باس لەو سەختییانە دەکات کە هاوڕێکان پێیدا تێپەڕ دەبن. ستالین دەستبەجێ پارتێک دروست دەکات بۆ لێکۆڵینەوە لە هاوڕێکانی بارزانی؛ پارتەکە دەگاتە ئەو بڕیارەی کە هەمووان دەبێت لە شاری "ڤریڤسکی" کۆببنەوە. برایم لە تشرینی دووەمی ١٩٥١ دەچێتە ئەو شارە.

دوای شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨ لە عراق و گەڕانەوەی مستەفا بارزانی، لە ٢٥ی شوباتی ١٩٥٩، بەپێی هەردوو ماددەی ٣ و ٧، بڕگەی (أ) لە ماددەی ١٠ و بەپێی ماددەی (١١)، و بەپێی یاسای هەموارکراوی ژمارە ١٩، مستەفا بارزانی و هاوڕێکانی لێبوردنی گشتییان بۆ دەرکرا. 

برایم لەگەڵ هاوڕێکانی بە کەشتی "گرۆزیا" لە ڕێگەی بەندەری "بەسرە" لە باشووری عراق لە ١٦ی نیسانی ١٩٥٩ گەڕانەوە کوردستان. لە ساڵی ١٩٦١، بەشداری شۆڕشی ئەیلوولی کرد و سەرکردەی پەل (گروپی پێشمەرگەی ٣٠ بۆ ٥٠ پێشمەرگە) بوو. لە هەمان ساڵدا، لە چیای قەلەندەر شەهید بوو.

سەرچاوەکان:

  1. حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ‌- ٢٠٠٤)
  2. له‌ یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، ٦٢ ڕۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا، چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری - ١٩٩٧).
  3. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهۆك - چاپخانه‌ی خه‌بات - ١٩٩٨).
  4. ئەرشیفی دەستەی ئینسکلۆپیدیا، فۆڕمی برایم حه‌سه‌ن برایم (ئیبراهیم حه‌سه‌ن ئیبراهیم)، لە ڕێکەوتی ١ تشرینی دووه‌می ٢٠١٨- پیرمام.
  5. نص قرار لجنة العفو العام برد الاعتبار الى شهداء ثورة بارزان، مجلة رزگاری، العدد٣،٢، المطبعة الرابطة، بغداد، ١ نيسان ١٩٥٩.