زندگی‌نامه

علی عبدالله رضا، معروف به علی عسکری و شالاو، سال ١٩٣٧ در شهر سلیمانیه به دنیا آمد، از شیوخ طریقت نقشبندیه حقیه وابسته به طریقت مولانا خالد نقشبندی شهرزوری است و تبارشان به شیخ عیسی برزنجی می‌رسد و برادرزاده شیخ عبدالکریم شه‌ده‌له (١٨٩٣- ١٩٤٣) و مام رزا شه‌ده‌له (١٩٠٥- ١٩٦١) از هواداران شورش اول بارزان است. 

فارغ‌التحصیل مقطع دبیرستان است، سال ١٩٥٩ با سبیحه شیخ جلال سرگلو ازدواج کرد، سال ١٩٧٥ پس از شکست شورش ایلول برای مدتی کوتاه به پادشاهی ایران روی آورد، در ٣١ اوت ١٩٧٥ به فرمان شورای رهبری انقلاب در عراق به عنوان مدیر شهرداری شهرستان رفاعی در جنوب عراق منصوب شد. به زبان‌های کردی، فارسی و عربی مسلط بود.

کارنامه مبارزاتی

علی عسکری سال ١٩٥٨ عضو رهبری اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه جوانان دموکرات کردستان بود، سال ١٩٥٨ مسئول تشکیلات کرکوک اتحادیه دانشجویان کردستان بود، سال ١٩٥٩ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته نظارت و بازرسی عالی حزب دموکرات کردستان ـ عراق کنگره چهارم انتخاب شد، روز شنبه ٨ ژانویه ١٩٦٠ یکی از اعضای هیئت مؤسس مرحله علنی حزب دموکرات کردستان ـ عراق، سال ١٩٦٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان کنگره پنجم انتخاب شد، در ماه نوامبر ١٩٦٠ عضو کمیته تشکیلات انقلابی و مسئول کرکوک بود.

 سال ١٩٦١ به عنوان مسئول کمیته شاخه یک حزب دموکرات کردستان منصوب شد و در همان سال پس از آغاز شورش ایلول به شورش پیوست، در مرحله آغازین شورش ایلول در بادینان با نام مستعار شالاو و دومین فرمانده نیروهای خیزش شورش ایلول را در منطقه بادینان بر عهده گرفت، سپس توسط دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان به استان کرکوک منتقل شد، سال ١٩٦١ در نشست فراگیر عودالان شرکت کرد و به مقاومت و شورش رأی داد، سال ١٩٦٢ توسط رهبری شورش ایلول به فرماندهی نیروی خبات منصوب شد، سال ١٩٦٤ از شرکت‌کنندگان کنفرانس ماوت بود و به همین دلیل از کنگره ششم حزب دموکرات کردستان کنار گذاشته شد، پس از ٦ ژوئیه ١٩٦٥ پس از صدور فرمان عفو عمومی توسط مصطفی بارزانی (١٩٠٣- ١٩٧٩) رئیس حزب دموکرات کردستان و شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق برای هواداران جناح دفتر سیاسی در همدان در پادشاهی ایران به روستای حاجی عمران از توابع استان هولیر بازگشت و با رئیس مصطفی بارزانی دیدار کرد، سال ١٩٦٥ در نبرد کوه کورک در مرز شهرستان رواندز از توابع استان هولیر علیه نیروی ارتش عراق شرکت کرد.

در ٢٨ اوت ١٩٦٦ در تیمار (گرمیان) در اولین تجمع گروه ابراهیم احمد ـ جلال طالبانی شرکت کرد، در ٢٨ ژانویه ١٩٦٦ همراه جلال طالبانی (١٩٣٣- ٢٠١٧) و عمر مصطفی محمدامین (١٩٢٣- ١٩٩٢) معروف به عمر دبابه و حیلمی علی شریف (١٩٣٠- ١٩٩٨) دوله‌ره‌قه از توابع استان سلیمانیه را ترک کرد و به مرز تحت حاکمیت حکومت عراق روی آورد و به شورش ایلول پشت کرد، در ١٥ اکتبر ١٩٧٠ به همراه ابراهیم احمد فتاح (١٩١٤- ٢٠٠٠) و عمر مصطفی محمدامین (١٩٢٣- ١٩٩٢) معروف به عمر دبابه در قرارگاه بارزانی در روستای دیلمان با رئیس مصطفی بارزانی دیدار کرد و با هم مورد عفو قرار گرفتند و تا شکست شورش ایلول در شهرک گلاله در منطقه بالک از توابع استان هولیر اقامت گزید.

در ١٠ فوریه ١٩٧١ برای بار دوم به صفوف حزب دموکرات کردستان پیوست، سال ١٩٧٣ توسط رهبری حزب دموکرات کردستان به فرماندهی نیروی دشت هولیر منصوب شد، سال‌های (١٩٧٤- ١٩٧٥) عضو دفتر نظامی شورش ایلول بود، در اواسط ماه آوریل ١٩٧٥ در نشست فراگیر ارومیه به منظور ادامه مبارزه و مقاومت شرکت کرد، در ٢٤ آوریل ١٩٧٥ بنا به توصیه رئیس مصطفی بارزانی به جنوب کردستان بازگشت به منظور آماده‌سازی شرایط برای شورش و کمک مالی دریافت کرد و کد ارتباطی به او داده شد، در ٢٨ آوریل ١٩٧٥ به شهر سلیمانیه بازگشت و در ٣٠ آوریل ١٩٧٥ توسط مدیر امنیت سلیمانیه به شهر بغداد تبعید شد. 

در ٢٣ اوت ١٩٧٦ در غار هنجه‌رلو با نماینده رهبری موقت حزب دموکرات کردستان مذاکره و تبادل نظر را آغاز کرد، در ١٠ اکتبر ١٩٧٦ در نشست فراگیر سوره گله جنبش سوسیالیستی کردستان شرکت کرد، در ٣١ اوت ١٩٧٧ در اولین نشست رهبری اتحادیه میهنی کردستان در دوله کوسته در مثلث مرز بین‌المللی (عراق ـ ترکیه ـ ایران) از توابع استان هولیر به منظور تقسیم پست‌ها شرکت کرد و به فرماندهی نیروی پیشمرگه انتخاب شد، سال ١٩٧٦ در میان هیئت مؤسسان جنبش سوسیالیستی کردستان بود، سال ١٩٧٦ به صفوف نیروی پیشمرگه پیوست، سال ١٩٧٦ در منطقه پشده‌ر در مرز استان سلیمانیه فعالیت مسلحانه علیه ارتش عراق داشت، در تابستان سال ١٩٧٦ در روستای خورخوره از توابع استان سلیمانیه به منظور هماهنگی با نیروهای رهبری موقت حزب دموکرات کردستان با دکتر کمال کرکوکی دیدار داشت، در پاییز ١٩٧٦ به منظور هماهنگی نیروها در مسجد روستای گلاله در مرز استان سلیمانیه با کمال کرکوکی دیدار کرد، سال ١٩٧٧ عضو دفتر سیاسی اتحادیه میهنی کردستان شد، سال ١٩٧٧ به عنوان فرمانده نیروی پیشمرگه اتحادیه میهنی کردستان تعیین شد.

منابع:
  1. آرشیو حزب دموکرات کردستان.
  2. فاتح رسول، در کاروانی طولانی، (استکهلم ـ 1997م)، صص 160 ـ 161 .
  3. علی سنجاری، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الأشتراكي في العراق، جلد سوم، (دهوک ـ چاپخانه خانی ـ 2012م)، ص 204، 359، 388 ـ 390، 394 ـ 395.
  4. متن سخنرانی مام جلال در مراسم یادبود 10 سالگرد شهید فرمانده عمر دبابه‌، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره 2671، سال یازدهم، سلیمانیه، چهارشنبه، 30 ژانویه 2002م، ص 3.
  5. محمد اسماعیل محمد، تعقیب علی مقال السید فرهاد عوني المنشور في مجلة گولان العربي، مجلة گولان العربي، شماره 29، اربیل، چاپخانه الثقافة، 29 اکتبر 1998م، ص 112.
  6. آرام کریم، من مام جلال را می‌شناسم، بخش اول، (بدون مکان ـ 2000م)، ص ص 13، 20 ـ 21.
  7. عقیله رواندزی، یاد و آفرین، (اربیل ـ مرکز شاووشکا برای فعالیت فرهنگی ـ چاپخانه پرورش ـ 2005م)، ص 134.
  8. شوان حسین شینک بالکی، جوهر نامق سالم 1946 ـ 2011 زندگی و آثار و نقش سیاسی، دانشگاه سوران دانشکده ادبیات، 2016م، (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشر نشده)، ص ص 80 ـ 81.
  9. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ موسسه انتشارات نگاه ـ 1377 هـ.ش)، ص ص 280، 312، 322.
  10. شوان محمدامین طاها خوشناو، اربیل بین سال‌های 1963 ـ 1970 پژوهشی تاریخی در وضعیت سیاسی، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ 2016م)، ص ص 45، 170.
  11. دیوید مک‌دول، تاریخ الأكراد الحدیث، (بیروت ـ دار الفارابي ـ 2004م)، ص ص 518 ـ 519.
  12. عبدالرحمن شرفکندی، چیشتی مجیوَر، (پاریس ـ 1997م)، ص ص 452 ـ 453.
  13. شوکت خزنه دار، سفر ومحطات الحزب الشیوعي العراقي ... رؤیة من الداخل، (بیروت ـ دار الكنوز الأدبیة ـ 2005م)، ص 137.
  14. عبدالفتاح علی البوتانی، دراسات ومباحث في تاریخ الكورد والعراق المعاصر، (اربیل ـ دار سپرێز برای چاپ و نشر ـ چاپخانه حاجی هاشم ـ 2007م)، ص ص 382، 387.
  15. محمد حسن سرگینیلی، ایل آکو در میان تاریخ کهن و نو، جلد اول، چاپ دوم، (اربیل ـ چاپخانه روژهلات ـ 2019م)، ص ص 447، 449.
  16. مام جلال، ابراهیم احمد رهبری توانا و خردمند برای دوران نوین کردایتی، مجله خاک، شماره 58، سال پنجم، سلیمانیه، چاپخانه افست دلیر، 10 آوریل 2002م، ص 8.
  17. مصطفی عبدالرحمن یونس اردنی، سرسنک تفرجگاه و اقامتگاه شاهانه 1922 ـ 2016م، (بغداد ـ چاپخانه (الجواهري للطباعة و النشر) ـ 2017م)، ص 146.
  18. توفیق ملا صدیق، خاطرات روزهای حزبی و پیشمرگایتی و تبعیدم، چاپ دوم، (اربیل ـ چاپخانه شهاب ـ 1996م)، ص ص 72 ـ 73، 95 ـ 96.
  19. رسول رشید سعید، خاطرات یک پیشمرگه، (بدون مکان ـ 2017م)، ص ص 37، 46، 90 ـ 91.
  20. به کوشش: صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ ریاست جمهوری، جلد اول، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ 2017م)، ص ص 183، 309، 366.
  21. به کوشش: صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ ریاست جمهوری، جلد دوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ 2017م)، ص 78.
  22. ابراهیم احمد، بخشی از مبارزات کاکه عمر دبابه‌، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره 303، سال دوم، اربیل، جمعه 29 ژانویه 1993م، ص 5.
  23. طالب موریاسی، جستجو به دنبال حقیقت، جلد اول، (اربیل ـ 2004م)، ص 132.
  24. جمال بابان، اعلام كرد العراق، (سلیمانیه ـ مدیریت کل چاپ و نشر ـ چاپخانه شڤان ـ 2006م)، ص 526.
  25. حبیب محمد کریم، تاریخ الحزب الدیمقرطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) 1946 ـ 1993، (دهوک ـ چاپخانه خه‌بات ـ 1998م)، ص ص 61، 67 ـ 68.
  26. حسن ارفع، کردها و یک بررسی تاریخی و سیاسی، (بی‌جا ـ بی‌تا)، ص 140.
  27. روژین چلبی منیر، زاخو 14 تیرماه 1958 ـ 6 مارس 1975، (بدون مکان ـ مرکز زاخو برای پژوهش‌های کردی ـ 2018م)، ص ص 121، 223، 226.
  28. حسو هورمی، لمحات من حیاة الأمیر تحسین سعید علي بك، (اربیل ـ چاپخانه روژهلات ـ 2017م)، ص 155.
  29. احمد شریف لک، تحلیل رویدادهای تاریخی، جلد دوم، (اربیل ـ چاپخانه روژهلات ـ 2019م)، ص 67.
  30. حمه فرج حلبچه‌ای، از شنروێ تا استکهلم، چاپ سوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ 2015م)، ص ص 168، 203، 278 ـ 279.
  31. خلف غفور، ده‌فری زێڕین، جلد اول، (کرکوک ـ انجمن فرهنگی و اجتماعی کرکوک ـ چاپخانه کارو ـ 2011م)، ص 44.
  32. دانا آدامز اشمیت، سفر به مردان شجاع در کردستان، ترجمه و تعلیق جرجیس فتح‌الله، (اربیل ـ دار آراس برای چاپ و نشر ـ چاپخانه وزارت آموزش ـ 1999م)، ص 357.
  33. اردشیر پشنگ، کردها در میانه‌ جنگ ایران و عراق، (تهران ـ نشر مرز و بوم ـ 1394 هـ.ش)، ص 153.
  34. دیوید مک‌داول، تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ چهارم، (تهران ـ نشر پانیذ ـ چاپ دالاهو ـ 1393 هـ.ش)، ص ص 536 ـ 538.
  35. سرحد یونس محمد، از شهرزور تا ناصریه، (اربیل ـ چاپخانه هیوای ـ 2018م)، ص 127.
  36. سلام عبدالکریم، زندگی سیاسی در جنوب کردستان 1975 ـ 1991، (سلیمانیه ـ چاپ و نشر چوارچرا ـ 2011م)، ص 43.
  37. سید علی موجانی، سولماز صدقی، الهه نعمتی ...، فرهنگ رجال و خاندان‌های معاصر عراق، (تهران ـ نشر عظام ـ 1392 هـ.ش)، ص 905.
  38. عبدالستار طاهر شریف، الجمعیات والمنظمات والأحزاب الكوردیة 1908 ـ 1958، (بغداد ـ دار الشؤون الثقافية ـ 1989م)، ص ص 182، 202، 205.
  39. عبدالستار طاهر شریف، تاریخ الحزب الثوري الكردستاني، چاپ دوم، (بغداد ـ منشورات الثوري ـ 1979م)، ص ص 170، 172، 182.
  40. علی سنجاری، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الاشتراكي في العراق، جلد سوم، (دهوک ـ چاپخانه خانی ـ 2012م)، ص ص 206 ـ 207، 330.
  41. محمد سهل طقوش، تاریخ الأكراد 637 ـ 2015، (بیروت ـ دار النفائس للطباعة والنشر والتوزیع ـ 2015م)، ص ص 261 ـ 262.
  42. عمر عبدالعزیز، دانشنامه کرد و کردستان، جلد اول، (سلیمانیه ـ 2018م)، ص ص 504 ـ 507.
  43. سالار حفید، علي العسكري والحكم للتأریخ، (بدون مکان ـ بدون سال)، ص ص 29، 39، 44 ـ 45.
  44. فاضل کریم احمد، با رویای بزرگ راهی شدیم، جلد اول، (سلیمانیه ـ چاپخانه تاران ـ 2019م)، ص ص 134 ـ 136، 144، 294، 321، 335، 402.
  45. فرید اسه‌سه‌رد، دانشنامه اتحادیه میهنی کردستان، چاپ دوم، (سلیمانیه ـ آکادمی هوشیاری و پرورش کادرها ـ 2015م)، ص ص 516 ـ 517.
  46. فواد صدیق، گردباد سیاست، (اربیل ـ وزارت فرهنگ ـ مدیریت کل چاپ و نشر ـ چاپخانه فرهنگ ـ 2006م)، ص ص 150، 156 ـ 157.
  47. مصوبه شورای رهبری انقلاب شماره 926، روزنامه وقایع عراق، وزارت دادگستری بغداد، شماره 2488، سال هجدهم، بغداد، دوشنبه، 8 سپتامبر 1975م، ص 8.
  48. کاظم حبیب، نگاه‌هایی به عراق قرن بیستم، عراق در دوره جمهوری، جلد دوم، کتاب نهم، (اربیل ـ دار آراس برای چاپ و نشر ـ 2013م)، ص ص 352، 358 .
  49. کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان، مجله روژی نوی (روز نو)، شماره سه، سال اول، سلیمانیه، ژوئن 1960م، ص 56.
  50. ماذا یكمن وراء هروب الزمرة المطرودة الی المناطق الحكومیة؟ (چه چیزی پشت فرار گروه اخراجی به مناطق دولتی نهفته است؟)، روزنامه خه بات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره 486، چاپخانه خه بات، مارس 1966م، ص 2.
  51. محمد اسماعیل محمد، تعقیب علی مقال السید فرهاد عوني المنشور في مجلة (گولان العربي) (تعقیبی بر مقاله آقای فرهاد عونی منتشر شده در مجله گولان عربی)، شماره 28، اربیل، چاپخانه الثقافه، 25 اکتبر 1998م، ص 112.
  52. محمدعلی اسماعیل، خاطراتم هفتاد سال عمر و بیش از نیم قرن مبارزه، (بدون مکان ـ 2019م)، صص 127 ـ 128، 132 ـ 134.
  53. محمد فاتح، گسترش زندگی حزبی در کردستان جنوبی، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین اربیل ـ 2014م)، ص 399.
  54. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد، جلد سوم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش ـ 2002م)، ص 144، 166، 198، 255 ـ 256.
  55. مصطفی نریمان، خاطرات زندگی من، (بغداد ـ سازمان فرهنگ و انتشارات کردی ـ چاپخانه (دارالحریه للطباعه) ـ 1994م)، ص 226.
  56. ملا مصطفی بارزانی و همراهانش به جناب وزیر کشور درباره تاسیس حزب خبر می‌دهند، روزنامه خه بات (النضال)، شماره 141، چاپخانه الرای العام، بغداد، یکشنبه، 9 ژانویه 1960م، صص 1، 8.
  57. محمود ملا عزت، کاروانی بی‌پایان، (سلیمانیه ـ موسسه چاپ و نشر سردم ـ 2000م)، ص 88.
  58. ملا شیم حمدی حاجی عمرانی، آغاز انقلاب نوین سال 1976 چگونه شروع شد؟!، چاپ دوم، (اربیل ـ چاپخانه حاجی هاشم ـ 2013م)، صص 40 ـ 42.
  59. ملا فاروق شوانی، همه کرد، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه روشنبیر (فرهنگ) ـ 1997م)، ص 117.
  60. نوشیروان مصطفی امین، از کرانه دانوب تا خری ناوزنگ، (بدون مکان ـ 1997م)، ص 173.
  61. هاوری باخه‌وان، هاورینامه (گاه‌شمار هاوری) برای تاریخ کردستان و کرد، (سلیمانیه ـ موسسه چاپ و نشر سردم ـ چاپخانه رون ـ 1999م)، ص 191.
  62. هاوکار کریم حمه شریف، انقلاب سپتامبر، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ 2012م)، صص 45 ـ 48.