تیمور جعفر، سال ١٩٣٠ در روستای هسته‌کوک در کردستان شرقی متولد شد، در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد، همان‌جا با ناتاشا ازدواج کرد، سال ١٩٥٩ به عنوان کارمند در یک شرکت حمل‌ونقل در بغداد استخدام شد، به توصیه مصطفی بارزانی به مقامات جمهوری عراق، شناسنامه عراقی برای او صادر شد، در ٥ نوامبر ١٩٦٠ به دعوت کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی در سالگرد انقلاب اکتبر، همراه مصطفی بارزانی بود و به اتحاد جماهیر شوروی رفت، در آنجا توانست تحصیلات خود را به پایان برساند و مدرک دانشکده را دریافت کند، برای بار دوم تحصیل را آغاز کرد و مدرک دکترا در رشته کشاورزی گرفت، سال ١٩٦٨ استاد دانشگاه کوبان در کراسنودار شد، یک سال بعد استاد دانشگاه ینگییول در جمهوری ازبکستان شد.
سال ١٩٧٠ به کردستان بازگشت و دوباره کارمند وزارت کشاورزی شد، در ٢٩ سپتامبر ١٩٧١ که قصد داشتند ملا مصطفی را ترور کنند، همراه با وزیران کرد به کردستان جنوبی بازگشت و پس از تشکیل رهبری انقلاب و حکومت، به شغل خود بازگشت، سال ١٩٧٤ به حاجی‌اومران بازگشت، سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده راهی ایران شد و در نقده ساکن شد و سپس به یزد رفت، پس از آن به قطور نزد خویشاوندان خود بازگشت، چون اصالتاً ایرانی بود و از ترس ساواک و با استفاده از عفو عمومی صدام حسین، سال ١٩٧٨ به جمهوری عراق بازگشت و در سماوه ساکن شد و با یک پزشک مصری به کشت پنبه پرداختند، به توصیه شیخ احمد نقشبندی به اربیل بازگشت و کارمند اداره اربیل شد. سال ١٩٩١ و پس از قیام به سارداو رفت، سال ١٩٩٣ بازنشسته شد.
مبارزاتدر ٣١ مارس ١٩٤٦ به همراه پدرش پیشمرگه ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان شد و در جنگ‌های جبهه سقز در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرد، پدرش در جنگ منطقه سردشت شهید شد، در تاریخ ٣ ژوئن ١٩٤٧ در روستای اسماعیل‌آغا همراه بارزانی به سوی اتحاد جماهیر شوروی بود، در جنگ‌های منطقه قطور و پل ماکو شرکت کرد، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمام همراهانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک اردوگاه سرباز که با سیم‌خاردار محصور شده بود، قرار گرفتند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد مانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس به تصمیم حکومت شوروی در مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان توزیع شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به اردوگاهی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی دریافت کردند و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرینات نظامی انجام می‌دادند. در عین حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، درس‌های یادگیری زبان کردی به آن‌ها داده می‌شد.
پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همراهان، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به اردوگاه چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز تمرینات نظامی را ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهانش به صورت دسته‌جمعی با قطار در میان روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کولخوزها (زمین‌هایی که مردم از حکومت اجاره می‌کردند و بعداً سهم حکومت را می‌دادند) کار می‌کردند.
پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از مشکلات همراهانش می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را صادر می‌کند و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، به همین دلیل نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود.
سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس می‌شود، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ همراه همراهانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
در ١٦ اوت ١٩٩٦ در چارچوب جشن‌های یوبیل طلایی به خاطر مبارزه و مقاومت در جمهوری دموکراتیک کردستان و مسیر به سوی اتحاد جماهیر شوروی، توسط رئیس مسعود بارزانی مدال بارزانی نامی به وی اعطا شد.
منابع:
-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان
- مصاحبه مجله متین، هه‌وچه‌په‌ره بارزانیه نه‌مر عزیز قاضی بیرهاتنێت خوڤه دگێریت، بخش اول، مجله متین، شاخه یک پارتی دموکرات کردستان - متحد، شماره ٤٧، دوره سوم، دهوک، چاپخانه هاوار، دسامبر ١٩٩٥م.
- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین جایزه قدردانی، جلد اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥م).
- سفر ژاژوکی، همراه بارزانی نامی دکتر تیمور جعفر شکاک درگذشت، روزنامه خه‌بات، ارگان پارتی دموکرات کردستان، شماره ٥٣٩٤، اربیل، ١٩ نوامبر ٢٠١٧م.
- سفر یوسف میرخان، در یادبود ٦٨ سالگرد عبور بارزانی نامی و همراهانش از رود ارس، روزنامه خه‌بات، ارگان پارتی دموکرات کردستان، شماره ٤٨٢٦، اربیل، ١٨ ژوئن ٢٠١٥م.
- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژه‌لات - ٢٠١٣م).
- شوکت شیخ یزدین، یوبیل طلایی پیشمرگه، (پیرمام - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٦م).
- صالح یوسف صوفی، کرونولوژی کردستان و جهان، چاپ اول، جلد دوم، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - ٢٠١٣م).
- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢م).
- عبدالرحمان ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان بین ١٩٣١-١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١م).
- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په یوه ند - ٢٠١١م).
- در یادداشت فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه با بارزانی؛ رفتن بارزانی‌ها به اتحاد شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبیری - ١٩٩٧م).
- محمد توفیق وردی، رفتن بارزانی‌های قهرمان به شوروی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه هاوسه ر - ٢٠٠١م).
- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خه بات - ١٩٩٨م).
- نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦م).
- آ.د.آ، فایل شماره AI-10، لیست یاران مصطفی بارزانی برای اتحاد شوروی، سند توسط سه گوان هالو تقدیم شده است، ٢٠١٦م.
- آ.د.آ، فایل شماره HB-410، حزب دموکرات کردستان، قرارگاه بارزانی، کمیته عالی منطقه بارزان، فرم تیمور موسی جعفر، پیرمام، ١ نوامبر ٢٠١٨م.