زندگی‌نامه

هالی باپیر محمد، سال ١٩٠٥ در روستای کلوک از توابع ناحیه پیران در شهرستان مِیرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمد. در ٢١ ژوئن ١٩٣٢ به همراه خانواده‌اش به جمهوری ترکیه آواره شد، اما پس از آنکه در سال ١٩٣٣ مقامات ترک شیخ احمد بارزانی را به حکومت عراق تحویل دادند، خانواده آن‌ها نیز مانند تمامی خانواده‌هایی که با شیخ احمد به شمال کردستان آواره شده بودند، به جنوب کردستان بازگشتند. پیش از رفتن به اتحاد شوروی متأهل بود و نام همسرش آمنه صوفی احمد بود و صاحب دو پسر و یک دختر به نام‌های حسن که در سال ١٩٤٠، حسین در سال ١٩٤٣ و همین در سال ١٩٤٤ به دنیا آمدند، بودند. به هر دو زبان کردی و روسی مسلط بود، در ١٥ مه ١٩٦٣ به دلیل مجروحیت درگذشت و در کوه پیران در تپه بریمکا به خاک سپرده شد.

کارنامه مبارزاتی

سال ١٩٣١ به صفوف انقلاب اول بارزان پیوست، در ٣ آوریل ١٩٣٢ در نبرد میدان‌داری دولا واژی شرکت کرد. سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست، همان سال در ٢ اکتبر در تصرف پاسگاه پلیس شانه‌در و در ١٢ اکتبر در تصرف پاسگاه پلیس خیره‌زوک و در ١٥ اکتبر در تصرف پاسگاه پلیس بیرکه‌پرای شرکت کرد، در سال ١٩٤٣ و در ادامه تلاش‌های انقلاب برای تسلط بر پاسگاه‌های پلیس در تاریخ ٢٠ اکتبر در تصرف پاسگاه پلیس شیروان مزن و در ٦ نوامبر در تصرف پاسگاه پلیس گوره‌تو و در ١٠ نوامبر در تصرف پاسگاه پلیس مزنی و کانی‌ره‌شی شرکت کرد، به همین دلیل در ١٩ اوت ١٩٤٥ به دستور دادگاه عرفی نظامی تمامی اموال منقول و غیرمنقول وی مصادره گردید.

در ١١ اکتبر ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب دوم بارزان، به همراه  مصطفی بارزانی و همراهان از مرز عبور کرده و به شرق کردستان رفتند. پس از تأسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در چارچوب نیروی بارزان از جمهوری دفاع کرد. در ٢٩ آوریل ١٩٤٦ در نبرد قاروا در منطقه سقز در شرق کردستان شرکت کرد.

 پس از شکست جمهوری دموکراتیک کردستان در ٢٣ فوریه ١٩٤٧ در نبرد سیلوه در شرق کردستان شرکت کرد و در آن نبرد مجروح شد، همان سال در ٣ مارس در نبرد نلوس و در ١٩ مارس در نبرد نقده و اشنویه شرکت کرد و سپس در نبردهای پسوه و بوکان حضور یافت.

از جمله پیشمرگه‌هایی بود که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از راه (خواکورک و دشت برازگر) از طریق خاک کردستان ترکیه به منطقه شیروان و مزوری بازگشت.

پس از بازگشت، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با همراهانش برگزار کرد و آن‌ها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد شوروی مختار کرد، در آنجا تمامی همراهان تصمیم به ادامه مسیر و رفتن به سوی اتحاد شوروی گرفتند، در ٢٣ مه ١٩٤٧ همراهی ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد شوروی انجام داد و در نبرد گلی قتور و نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد شوروی واقع است، به سوی شوروی عبور کرد.

پس از رسیدن به اتحاد شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همراهانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در مجتمعی سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود، قرار گرفتند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از لحاظ خوراک و پوشاک و تردد مانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم حکومت شوروی بر مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آن‌ها داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در عین حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، درس‌های یادگیری زبان کردی به آن‌ها تدریس می‌شد.

پس از برخورد بد جعفر باقروف با همراهان، تصمیم گرفته شد که کمپ نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش‌های نظامی ادامه دادند.

در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهانش به صورت گروهی و دسته‌ای با قطار در میان روستاهای اشتراکی اتحاد شوروی تقسیم شدند و در مزارع کولخوزها (زمین‌هایی که مردم از حکومت اجاره می‌کردند و سپس سهم حکومت را می‌دادند) کار می‌کردند.

پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از دردهای همراهانش می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را صادر می‌کند و سرانجام تصمیم کمیته بر آن می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، بنابراین نامبرده در نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و بر اساس هر دو ماده سوم و هفتم و بند (الف) از ماده دهم و کاربست ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح‌شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، او و همراهانش مشمول عفو عمومی شدند.

سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست جمهوری عبدالکریم قاسم تأسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرد و فرمانده گردان بود. در ١٤ در ١٥ ژوئن ١٩٦٣ در نبرد سر آکره و در نبردهای منطقه ریکان، منطقه زیبار، کوه پیرس و صوفی‌ها شرکت کرد، در نبردهای کوه پیرس و صوفی‌ها مجروح شد و به دلیل مجروحیت درگذشت و در کوه پیران در تپه بریمکا به خاک سپرده شد.

منابع:
  1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
  2. حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان افتخار، جلد اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥).
  3. حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - انتشارات آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤).
  4. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و دوره‌ السیاسی و الاقتصادی فی العراق، (لندن – دارالحکمه - ٢٠١٦).
  5. شوکت شیخ یزدین، یوبیل طلایی پیشمرگه، (پیرمام - چاپخانه خبات - ١٩٩٦).
  6. صالح یوسف صوفی، گاه‌شمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد دوم، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - ٢٠١٣).
  7. صالح یوسف صوفی، گاه‌شمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استانداری دهوک - ٢٠١٣).
  8. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢).
  9. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان میان سال‌های ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١).
  10. عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥).
  11. قائد میرو میروزی، نبرد گوره‌توی در ٦ نوامبر ١٩٤٣، مجله دنگی پیشمرگه، ارگان دفتر سازماندهی پیشمرگه، شماره ٤٣، پیرمام، چاپخانه روشنبری، ٣١ ژوئیه ٢٠٠١.
  12. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په‌یوه‌ند - ٢٠١١).
  13. مجله هتاو، شماره ١٥٤، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ١٥ آوریل ١٩٥٩.
  14. از یادداشت‌های فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز با بارزانی در سفر بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبری - ١٩٩٧).
  15. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩).
  16. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خبات - ١٩٩٨).
  17. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٦١- ١٩٧٥، جلد سوم، بخش اول، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤)،.
  18. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦).