Durum ve hazırlıklar
2 Ağustos 1990 tarihinde Irak ordusu Kuveyt'i işgal etti ve bu işgal, müttefik güçleri devreye soktu. 17 Ocak 1991 tarihinde Irak ordusu, müttefik güçler tarafından Kuveyt'ten çıkarıldı ve ağır bir yenilgiye uğratıldı. Irak ordusunun bu hezimeti, Irak muhalefet güçlerinin faaliyetlerini genişletmesi için uygun bir ortam yarattı. Bu dönemde Kürdistan Cephesi liderliği, Irak içindeki diğer taraflarla birlikte siyasi ve askeri hareketlere başladı.
Bu çerçevede Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) liderliği, elliye yakın eski ve yeni merkez komite üyesinin katıldığı Şubat 1991 başındaki toplantı da dahil olmak üzere birçok kapsamlı toplantı düzenledi. Toplantıda, Kürdistan topraklarına dönüş için hazırlık yapılması ve ardından genel bir ayaklanma başlatılması kararlaştırıldı. Bu toplantıda görevler Mesud Barzani'nin komutasında paylaşıldı ve güçler üç kola ayrıldı: Erbil kolu, Duhok kolu, Musul kolu, Süleymaniye ve Kerkük kolu. Tüm hazırlıkların ardından Kürdistan Ayaklanması 5 Mart 1991 tarihinde başladı ve 21 Mart 1991 tarihine kadar Kürdistan'ın tüm bölgeleri rejimden kurtarıldı.
Irak rejimine karşı 1991 ayaklanması, Güney Kürdistan halkının göçü, Kürdistan Ulusal Konseyi ve Kürdistan Bölge Hükümeti'nin kurulmasının ardından Merkez Komite, Mart ayındaki toplantısında KDP'nin on birinci kongresini düzenleme kararı aldı. Bunun için Muhammed Mela Kadir, Franso Hariri, Remzi Şaban, Hurşid Şere, Necmeddin Yusufi, Şeyhullah İbrahim, Barzan Mela Halid, Kemal Hasan, Nejat Hasan, Habib Kelaş ve İcra Said'den oluşan bir hazırlık komitesi kuruldu. Haziran 1993 ayında kongre hazırlıklarının çoğu tamamlandı ve kongre üyeleri seçildi. Üç parti, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile birleşmeye karar verdi: Kürdistan Birlik Partisi (HSK-PASOK-Halk Partisi), Kürdistan Demokratik Birliği ve Müslüman Feyli Kürtler Hareketi. (Birlik) başlığı ikinci kez küçük değişikliklerle Kürdistan Demokrat Partisi - Birlik adını aldı.
Kongrenin düzenlenmesi16 - 26 Ağustos 1993 tarihleri arasında, 2 bin 167 üyenin katılımıyla, Kürdistan Bölgesi'nin başkenti Erbil'deki Zer salonunda on birinci kongre düzenlendi. İlk kez 124 kadın üye kongreye katıldı ve kongre haberleri her gün medyada yayınlandı.
Kongre, (Barış, Özgürlük ve Demokrasi) sloganıyla gerçekleştirildi, siyasi rapor Mesud Barzani tarafından okundu. Ayrıca program ve yöntemlerde yeni duruma göre kapsamlı değişiklikler yapıldı. Kongrede, ölümsüz Barzani ve İdris Barzani'nin cenazelerinin Barzan'da defnedilmek üzere geri getirilmesi en önemli karar olmak üzere birçok karar alındı; ayrıca İran'daki mültecilerin mümkün olduğunca çoğunun geri dönmesi için kolaylık sağlanması kararlaştırıldı.
On Birinci Kongre, Kürdistan Bölgesi'nin federalizmini onayladı ve Saddam Hüseyin rejimini devirmeyi hedefleyen Irak Birleşik Ulusal Kongresi'ne destek verdi. Uluslararası medya düzeyinde Tunus Cumhuriyeti'nden gazeteci Amina Soula ve gazeteci Fatima Azouz konuk olarak kongreye davet edildi. Kongreye katılan diğer konuklar arasında Amerikan Kongresi üyeleri George Bicard, Amerikan İnsan Hakları Derneği Başkanı David Phillip, Tuğgeneral Hasan Nakib, Irak Ulusal Kongresi - Birleşik Başkanı Dr. Ahmed Çelebi, Tahsin Meala, Adnan Muhammed Nuri, Aziz Alyan, Muhammed Abdulcebbar, Hani Fokeyki, Muhammed Muhammed Ali, Adil Abdulmehdi, Irak İslam Devrimi Yüksek Konseyi, Irak Sosyalist Partisi Sekreteri Munzir Lewis yer aldı.
Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) yapısı, on birinci kongrenin iç tüzüğüne göre; hücre, ana hücre, örgüt komitesi, ilçe komitesi, şube komitesi, merkez komite, siyasi büro, başkan yardımcısı ve başkandan oluşuyordu. Ayrıca Merkezi Denetim ve Gözetim Kurulu da doğrudan kongre tarafından seçildi. Bu, Merkezi Denetim ve Gözetim Kurulu'nun doğrudan kongre üyeleri tarafından seçildiği ve doğrudan kongreden güven aldıkları için yönetim üyelerinin sorgulanabildiği son seferdi.
1993 yılında KDP kurumları: Merkez Örgütlenme Bürosu, Merkezi Kültür ve Basın Bürosu, Merkezi Askeri Büro, Merkezi Yönetim Bürosu, Merkezi Mali Büro, Merkezi Kitle ve Meslek Örgütleri Bürosu, Merkezi Ulusal İlişkiler Bürosu, Merkezi Dış İlişkiler Bürosu ve Merkezi Araştırma Bürosu'ndan oluşuyordu.
On Birinci Kongre Merkez Komite Üyeleri:
4. Hoşyar Zebari
5. Fazıl Mirani
6. Yunus Rojbayani
9. Kadir Kadir
10. Saad Abdullah
11. İzzettin Berwari
12. Heme Hacı Mahmud
13. Kerim Şengali
14. Dr. Cercis Hasan
15. Kemal Kerküki
16. Ali Şengali
17. Kadir Cebari
18. Mulazim Şiwan
19. Seyid Kake
20. Ömer Botani
21. Azad Berwari
22. Celil Feyli
23. Şevket Şeyh Yezdin
24. Ömer Osman Mergasuri
25. Selahaddin İbrahim Kadir, Selah Delo
26. Brusk Nuri Şawes
27. Remzi Şaban
28. Mulazim Kerim
29. Derviş Ağa
30. Zaim Ali
31. Abdulaziz Tayib
32. Nizamettin Gili
33. Arif Tayfur
34. Mesud Seleyi
35. Muhammed Mela Kadir
36. Abdullah Agrin
37. Şirin Amedi.
Merkez Komite yedek üyeleri:
2. Zerevan Nerwayi
3. Emin Kadir
5. Ekber Heyder
6. Azad Qeredaxi
7. Barzan Mela Halid
8. Kemal Hasan Çewmar
9. Nuri Heme Ali.
Kongrede Merkezi Teftiş ve Denetim Kurulu üyeleri, Felakeddîn Kakeyî, Hebîb Mihemed Kerîm, Reşîd Sindî, Îsmaîl Mela Ezîz, Elî Caf, Dr. Mihemed Salih Cuma, Mihemed Merûf, Mihemed Qazî ve Elî Qasim Şengalî olmak üzere doğrudan üyelerin oylarıyla seçildiler.
Kongre üyeleri tarafından üçüncü kez oybirliğiyle Başkan Mesûd Barzanî Kürdistan Demokrat Partisi - Birlik'in yeni başkanı olarak seçildi ve Elî Ebdullah da başkan yardımcısı olarak seçildi, daha sonra Merkez Komite toplantısında, 29 ila 31 Ağustos 1993 tarihleri arasında yeni bir Politbüro heyeti seçildi, bunlar da Nêçîrvan Barzanî, Cewher Namiq Salim, Samî Ebdulrehman, Hişyar Zêbarî, Fazil Mîranî, Dr. Roj Nûrî Şaweys, Dr. Cercîs Hesen, Azad Berwarî, Zeîm Elî, Hemey Hacî Mehmûd ve Mulazim Kerîm'dir.
Bu kongrede KDP tarihinde ikinci kez Başkan Mesûd Barzanî 9 lider, komutan ve Barzani'nin dostuna Barzani madalyası verdi.
Kaynak:- Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi, Kongre ve Konferanslar (Program ve İç Tüzükler), Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Komitesi, Cilt 2, (Erbil- Roxana Matbaası- 2021).
- Mihemed Mela Qadir, Xebatname, KDP ve Ölümsüz Barzani'nin Kısa Tarihi, Üçüncü Baskı, (Erbil- Aras Matbaası- 2012).
- Hebîb Muhemed kerîm, Tarîx El-hizb El-dîmoqratî El-Kurdistanî-El-Iraq (fî Mihetat reisiyah 1946 - 1993), (Duhok- Xebat Matbaası- 1998.
- Elî Sncarî, Ha Qed Edna Ela Elhiezb Elum, Ceridet Elşexîleh, Lsan Hal Elathad Eldêmoqratî Elkurdistabî- Eliraq, Eladet 29, Iwail Temoz, 1993m.
- El-Itihad El-dîmoqratî El-Kurdistanî Ye'qid konfîransen Tewhîdîyen We Yeqir Hel Nefseho We El-ewdeh îla El-hizb El-dîmoqratî, Cerîdet El-şu'leh, Lisan Hal El-Itîhad El-dîmoqratî El-Kurdistanî, Eledet 29, Ewail Temoz 1993m
- Beyan El-wehdeh Beyne El-hizb El-dîmoqratî El-Kurdistanî We Hizb El-wehdeh El-kurdistanî, Lîsan Hal El-hizb El-dîmoqratî El-Kurdistanî, El-edet 685, 28 Temmuz 1993m
- Şaban Elî Şaban, Çend Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhelat Matbaası - 2013).
- Selah Bedredin Elhereke Elweteniyeh Elsurîyeh, Elcze Elsani, (Erbil- Rabîtet Kawa Llseqafeh Elkurdîyh- Metbeat Rojhelat- 2018).
- El-Itihad El-dîmoqratî El-Kurdistanî Ye'qid konfîransen Tewhîdîyen We Yeqir Hel Nefseho We El-ewdeh îla El-hizb El-dîmoqratî, Cerîdet El-şu'leh, Lisan Hal El-Itîhad El-dîmoqratî El-Kurdistanî, Eledet 29, Ewail Temoz 1993m
- Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) - Birlik, On birinci Kongre Program ve Tüzüğü, (yer yok - yıl yok).
- Kongre, partimizin Merkez Konseyi seçim sonuçlarını açıklıyor, Birayetî Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi – Birlik organı, sayı 1729, Erbil, Cuma günü 27 Ağustos 1993.
- Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) programı ve iç tüzüğü, 16-26 Ağustos 1993 tarihlerinde gerçekleştirilen partinin on birinci kongresinde belirlendi, (Xebat Matbaası – Duhok).