محەممەد ئەمین مەعرووف لە ساڵی ١٩٤٠دا، کەمالا -کە بە مامۆستا محەممەد ئەمین مەعرووفیش ناسراوە- پەیوەندی بە حزبی هیوای کوردییەوە کرد. لە ساڵی ١٩٥٠دا بوو بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنفڕانسی کۆیە). لە ساڵی ١٩٥١دا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دووەمەوە بۆ ئەندامێتی لە کۆمیتەی ناوەندیی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٥٣دا دژی خۆپاڵاوتنی ئەندامانی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پارلەمانی عێراق بوو. لە ساڵی ١٩٥٧دا بوو بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستانی یەکگرتوو (یەکێتیی سێیەم). لە ساڵی ١٩٥٨دا بەرپرسی لێژنەی ناوچەی کۆیە بوو. لە ساڵی ١٩٦٤دا بە تەواوی وازی لە کاری حزبی (پارتی دیموکراتی کوردستان) هێنا. ئەو شارەزای هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی بوو.
ژیاننامەمحەممەد ئەمین مەعرووف کەمالا لە ساڵی ١٩٢٠ لە شاری کۆیەی سەر بە پارێزگای هەولێر لەدایک بووە. لە شارۆچکەی کۆیە، ڕەش مەلا سەرەتا فێری خوێندنی ئایینی کردووە. لە ساڵی ١٩٢٩دا لە قوتابخانەی سەرەتایی کۆیە ناوی تۆمار کراوە. لە ساڵی ١٩٣٦دا خوێندنی سەرەتایی لە کۆیە تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٣٦دا وەرگیراوە لە پەیمانگای مامۆستایانی ناوخۆیی چوار ساڵە لە شاری بەغدا. لە ساڵی ١٩٤٠دا بڕوانامەی پەیمانگای مامۆستایانی وەرگرتووە. دواتر بۆ وانەوتنەوەی پۆلی یەکەم لە قوتابخانەی سەرەتایی کۆیە دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٤١دا لە پۆلی یەکەمی سەرەتاییدا وانەی بە جەلال تاڵەبانی (١٩٣٣–٢٠١٧) وتووەتەوە. لە ساڵی ١٩٤٣دا پشتگیریی دارایی یانەی سەرکەوتنی کوردانی لە شاری بەغدا کردووە. لە کۆتایی ساڵی ١٩٤٣دا وتارێکی لە گۆڤاری گەلاوێژی کوردی لە شاری بەغدا بڵاو کردووەتەوە. لە ساڵی ١٩٤٩دا پشتگیریی هەوڵەکانی نەهێشتنی نەخوێندەواریی لە شاری کۆیە کردووە. لە ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩دا لە شارۆچکەی کۆیەی پارێزگای هەولێر بە نەخۆشیی شەکرە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی کاکۆن بە خاک سپێردراوە. عەلی عەبدوڵڵا ئەمین (١٩-٢٠١٧)، جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژی چوارشەممە، ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩، نامەیەکی سەرەخۆشی بۆ بنەماڵەکەی ناردووە.
مێژووی خەباتلە ساڵی ١٩٤٠دا پەیوەندی بە حزبی هیوای کوردییەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٤٥دا پەیوەندی بە حزبی کۆمۆنیستی کوردستانی عێراق (حزبی شۆڕش) کردووە. لە ساڵی ١٩٤٥دا پەیوەندی بە حزبی کۆمۆنیست لە کوردستانی عێراق (حزبی شۆڕش) کردووە. لە ساڵی ١٩٤٦دا یەکێک بووە لە نوێنەرانی کۆنگرەی یەکەمی پارتی دیموکراتی کورد (یەکێتیی یەکەم) لە شاری بەغدا. و لە ساڵی ١٩٤٧دا مامۆستا بووە لە قوتابخانەی زانستی سەرەتایی لە کۆیەی پارێزگای هەولێر. پاشان، بە ناوی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە، سەرکردایەتیی خۆپیشاندانی دژی پەیمانی پۆرتسمۆس کردووە لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٤٨ لە کۆیەی پارێزگای هەولێر کە لە نێوان شانشینی بەریتانیا و شانشینی عێراقدا بوو. لە ساڵی ١٩٥٠دا بووە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنفڕانسی کۆیە). هەروەها، لە ساڵی ١٩٥١دا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دووەم) هەڵبژێردراوە. لە ساڵی ١٩٥١دا بەرپرسی لێژنەی ناوچەی کۆیە بووە. و لە ساڵی ١٩٥١دا پشتگیریکاری پارێزەر حەمزە عەبدوڵڵا عومەر (١٩١٥ - ١٩٩٨)ی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. زیاتر ئەوەی کە لە ساڵی ١٩٥٣دا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی سێیەم) هەڵبژێردراوە. بەڵام، لە ساڵی ١٩٥٣دا لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە بۆ پردێ لە پارێزگای کەرکووک دوور خراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٥٣دا دژی خۆپاڵاوتنی ئەندامانی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پارلەمانی عێراق بووە. زیاتر لەوەش، لە ساڵی ١٩٥٧دا بووە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستانی یەکگرتوو (یەکێتیی سێیەم). هەروەها لە ساڵی ١٩٥٨دا بەرپرسی لێژنەی ناوچەی کۆیەی لێژنەی لقی دووەم بووە. لە کۆتاییدا، لە ساڵی ١٩٦٤دا بە تەواوی وازی لە کاری حزبی (ئەرکەکانی پەیوەست بە پارتی دیموکراتی کوردستان) هێناوە.
سەرچاوەکان:-
ئاماده‌كردنی : كه‌مال مه‌عروف، بیره‌وه‌ریه‌كانی مامۆستا عه‌بدولمه‌جید نوره‌دین جه‌لی زاده، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی شه‌هاب ـ ٢٠١٢ز)، ل ل ٢٤، ١٠٨.
-
مازبا، لاوی پولونی، وه‌رگێڕانی محمد امین معروف، گۆڤاری گه‌لاوێژ، ژماره ١١، سال ٤، به‌غدا، چاپخانه‌ی معارف، تشرینی دووه‌م ١٩٤٣ز، ل ل ٦٦ ـ ٧١.
-
ئه‌حمه‌د باوه‌ڕ، كۆمه‌ڵێ یانه‌ی سه‌ركه‌وتن، (كوردستان ـ شاره‌وانی كه‌لار ـ چاپخانه‌ی ئۆفسێتی تیشك ـ ٢٠٠٤ز)، ل ١٣٥.
-
مام جه‌لال، ساڵی كۆنگره‌ی خوێندكاران، به‌شی پێنجه‌م، گۆڤاری خاك، ژماره ١٤، ساڵی دووه‌م، سلێمانی، چاپخانه‌ی ئۆفسێتی دلێر، ١٠ ئابی ١٩٩٨ز، ل ٧.
-
مه‌هدی محه‌مه‌د قادر، پێشهاته سیاسییه‌كانی كوردستانی عێراق ١٩٤٥ ـ ١٩٥٨، (سلێمانی ـ سه‌نته‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ی ستراتیجیی كوردستان ـ ٢٠٠٥ز)، ل ل ١٢٢، ١٢٨ ـ ١٢٩، ١٣٢، ١٣٥.
-
جه‌مال بابان، سلێمانی شاره گه‌شاوه‌كه‌م، به‌رگی سێیه‌م، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس ـ چاپخانه‌ی ئاراس ـ ٢٠١٢ز)، ل ل ٣٣٢ ـ ٣٣٣.
-
مام جه‌لال، برایم ئه‌حمه‌د سه‌ركرده‌یه‌كی بلیمه‌ت و ژیری سه‌رده‌مێكی نوێی كوردایه‌تی، گۆڤاری خاك، ژماره ٥٨، ساڵی پێنجه‌م، سلێمانی، چاپخانه‌ی ئۆفسێتی دلێر، ١٠ نیسانی ٢٠٠٢ز، ل ٧.
-
حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م)، ص ص ٤٢، ٤٧، ٥٠، ٥٩.
-
سدیق ساڵح، ڕه‌فیق ساڵح و عه‌بدوڵڵا زه‌نگه‌نه، ژیاننامه و پێڕستی گۆڤاری گه‌لاوێژ، به‌رگی یازده‌یه‌م، (سلێمانی ـ بنكه‌ی ژین ـ چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات ـ ٢٠١٦ز)، ل ل ٢٩٩ ـ ٣٠٠.
-
فه‌رهاد عه‌ونی، ٣٦ نامه و چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌كه‌ی دیوانی من، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین ـ ٢٠١٩ز)، ل ل ٥٤ ـ ٥٥، ٥٩.
-
شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی خه‌بات ـ ٢٠١٣ز)، ل ١٠٨.
-
طاهر احمد حویزی، مێژووی كۆیه، به‌رگی دووه‌م به‌شی یه‌كه‌م، (به‌غدا ـ چاپخانه‌ی (نمیر) ـ ١٩٨٤ز)، ل ل ٢٠٤، ٢٢٣.
-
علی عبدالله، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراقتا به‌ستنی كۆنگره‌ی سێیه‌می، (بێ شوێن ـ ئه‌یلولی ١٩٦٨ز)، ل ل ٨٦ ـ ٩٠.
-
عه‌بدولخالق عه‌لائه‌ددین، كۆیه ... ناودارانی، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی مناره ـ ٢٠١٤ز)، ل ل ١٩١ ـ ١٩٢.
-
عه‌بدولكه‌ریم عه‌بدوڵڵا حه‌وێزی، بیره‌وه‌ریه‌كانم له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵی تێكۆشه‌ر مام جه‌لال، گۆڤاری كه‌كۆن، ژماره ٣١، نیسانی ٢٠١٤ز، ل ٢٦.
-
کەریم شارەزا، مامۆستا و پەروەردەکار و تێکۆشەری نەتەوەیی محەمەد ئەمین مەعروف ١٩٢٠ ـ ١٩٩٩، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٩٨٨، هەولێر، هەینی، ١١ی ئابی ٢٠٠٠ز، ل ١١.
-
کەریم شارەزا، محەمەد ئەمین مەعروف، ١٩٢٠ ـ ١٩٩٩، ئینسکلۆپیدیای هەولێر، بەرگی دەیەم، (لوبنان ـ گرین گالۆری ـ ٢٠٠٩ز)، ل ل ٤٥٨٣ ـ ٤٥٨٤.
-
کۆیە .. لە ڕۆژانی وەسبەی ١٩٤٨دا، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، ئۆرگانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ژمارە ٣٠١، ساڵی دووەم، هەولێر، چوارشەمە، ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣ز، ل ٦.
-
مەجید ئاسنگەر، "لە چلەی مامۆستایەکی پایەبەرزدا"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٢٩٩٨، هەولێر، یەکشەمە، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩ز، ل ٣.
-
جێگری سەرۆکی حزبەکەمان پرسە و سەرەخۆشی لە بنەماڵەی خوالێخۆشبوو مامۆستا محەمەد ئەمین مەعروف دەکات، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٩٥١، هەولێر، هەینی، ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ز، ل ٢.